Τετάρτη, 16 Απριλίου 2014

ΡΟΥΣΑΛΙΑ





Τα Ρουσάλια είναι τα κάλαντα του Πάσχα, που τραγουδούσαν στο Βραχώρι (Αγρίνιο), ίσως και σε άλλες περιοχές, τους προεπαναστατικούς χρόνους και τις πρώτες δεκαετίες μετά την επανάσταση.
 Η αναφορά σε τουρκοπούλες και εβραιοπούλες είναι ενδεικτική πάντως του Βραχωριού όπου, όπως είναι γνωστό, ήταν έντονη η παρουσία Τούρκων προυχόντων και εβραίων εμπόρων.
 Τα Ρουσάλια έχουν, όπως λέγεται, τις ρίζες τους στους Ρωμαϊκούς χρόνους. 
Τότε ονομάζονταν "Ροζάρια" (από το λατινικό rosa=τριαντάφυλλο). 
Στα βυζαντινά χρόνια πήρε την ονομασία "Ροζάλια" για να καταλήξει στα νεότερα χρόνια,  στην περίοδο της τουρκοκρατίας με το όνομα "Ρουσάλια".


"Τα Ρουσάλια"


Καλώς σ' έβραμε αφέντη, άρχοντά μου και λεβέντη
Να στα πούμε τα Ρουσάλια, πέστε τα ρε παλικάρια
Να στα πούμε σένα πρώτα, που σε βρήκαμε στην πόρτα
Και ξυστέρου της κυράς μας και της ρουσοπέρδικάς μας
Κάτω σ' ένα περιβόλι, δάφνη και μηλιά μαλώνει
Δάφνης πήρα εγώ κλωνάρι, να με πάρει το ποτάμι
Να με πάει δύση-δύση, κάτω στη γιαλέρνια βρύση
Όπου πλένουν οβριοπούλες, καματίζουν τουρκοπούλες
Βάλε το δεξί σου χέρι, μες στην αργυρή σου τσέπη
Βγάλε το εικοσιπεντάρι, δος το του σαχανατάρη*
Να σας πούμε Χριστός Ανέστη, που ετάφη και ανέστη.

Σαχανατάρης λέγεται εκείνος που κρατάει το σ α χ ά ν ι, τον δίσκο δηλαδή για να μαζεύει τα λεφτά.
~~~~~~~~~~

Από την διαδικτυακή εφημερίδα του Αγρινίου "Η ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ". 

Τρίτη, 15 Απριλίου 2014

Πάσχα στο Αγρίνιο 6 δεκαετίες πριν






Μέρες που 'ναι κι ευκαιρίας δοθείσης ας πάρουμε μια φωτογραφική γεύση από το Πάσχα στο Αγρίνιο στα τέλη της δεκαετίας του '50 και στις αρχές του '60.

Τότε που ακόμα η ψησταριά ήταν όνειρο,πόσο μάλλον η ηλεκτρική ψησταριά!
Τότε που ολόκληρη η γειτονιά μαζεύονταν στην πιο μεγάλη αυλή και το ψήσιμο του οβελία εξελίσσονταν σε γλέντι τρικούβερτο.

Δυό φούρκες εκατέρωθεν,από πάνω η σούβλα (τότε υπήρχαν και ξύλινες) με τ' αρνί και κάτω στο χώμα τα κάρβουνα να καίνε!Τριγύρω όλα τα μέλη της κάθε φαμίλιας και οι νοικοκυρές φρόντιζαν τα σχετικά εδέσματα μέχρι να βγει το πρώτο κοκορέτσι.

Τις αναμνηστικές φωτογραφίες που βλέπετε μας έστειλε ο φίλος Στέλιος Ασημάκης,βέρος-γηγενής Αγρινιώτης,ο οποίος και εικονίζεται στην επάνω φωτογραφία ως... μαξμάκι τότε 6 χρόνων!

Βρισκόμαστε λοιπόν στο Αγρίνιο,στη γειτονιά της Αγίας Τριάδας,στη Μακρή 42Α κι είναι 1962 οι οικογένειες των Γιώργου Αγγέλη,του Νίκου Θανασούλα και πολλών ακόμα επί το έργον (φωτο επάνω)





ΠΑΣΧΑ του 1958 στο Αγρίνιο και στην οδό Μακρή στο αρχοντικό (διατηρητέο μεν,εγκαταλελειμμένο δε) της θείας Ρωμαλέας Παπαϊωάννου.
Εικονίζονται ο Πάνος Ασημάκης,η θεία Ρωμαλέα,ο μπαρμπα Μήτσος Κολοβός με τη γυναίκα του και κάτω η Κωνσταντούλα Τζερεμέ με τη θεία Κία,μητέρα του Στέλιου και σύζυγο του Πάνου Ασημάκη.







Αγρίνιο ΠΑΣΧΑ του 1963 και πάλι στην οδό Μακρή,στη μεγάλη αυλή με το πηγάδι στη μέση,που περικλείονταν από τα σπίτια των Ασημάκηδων,του Αγγέλη,του Καφέ και του Τσούκα.
Τουλάχιστον δέκα οικογένειες έψηναν μαζί και στο τέλος φωτογραφήθηκαν.

Από αριστερά κάτω ο μπαρμπα-Χριστόφορος Ζάβρας (πεθερός του Νίκου Θανασούλα),ο Πάνος Ασημάκης (πατέρας του Στέλιου),ο Γιώργος Αγγέλης (το αρτοποιείο στο Συντριβάνι),ο Κρίτων Γκουντής (εργολάβος οικοδομών εξ Ιωαννίνων,έχτισε τη μισή Αγία Τριάδα και την πολυκατοικία δίπλα στο Ακροπόλ στην πλατεία),ο μπαρμπα Μήτσος ο Γκουντής,ο Νίκος Θανασούλας,ο Σταύρος Θανασούλας και ο εραστής της σωστής καπνοκαλλιέργειας στο Ρουπακιά Κώστας Τσούκας.
Στο μπαλκόνι της πολυκατοικίας (το μοναδικό τριώροφο τότε στη γειτονιά,που στα μάτια μας έμοιαζε ουρανοξύστης!) του Αγγέλη τα μέλη των οικογενειών των προαναφερθέντων και λοιποί φίλοι.

Ωραίες εποχές,ωραίοι άνθρωποι κι όμορφα έθιμα που όσο περνούν τα χρόνια ξεθωριάζουν!

Share
Divider Graphics
~Αγρίνιο...Γλυκές Μνήμες~

Σάββατο, 12 Απριλίου 2014

Τα Λαζάρια



Κάθε χρονιά η ίδια «ευλαβική» διαδικασία μετά το σχολειό, τ’ απόγευμα της Παρασκευής, παραμονής του Λαζάρου εκείνα τα χρόνια στο χωριό. Όλοι στο πόδι μικροί και μεγάλοι να φτιάξουν το Λάζαρο. Χοντρά και σκληρά καλάμια, για να γίνει ο σκελετός.


Ένας καλαμένιος σταυρός με το κάτω άκρο του πιο μακρύ. Κι έπειτα οι τρύπες στα πλάγια για να μπούν τα μικρότερα ψιλοκομμένα καλάμια που θα κρατούν τα πλεγμένα «βάγια», που αργότερα θα καλυφτούν με ένα λευκό πανί «μπελονιασμένο» γύρω- γύρω που συμβολίζει το «Σάβανο» του νεκρού Λάζαρου. 

Σ’ αυτό το πανί αργότερα θα ράβονταν ένας μαύρος σταυρός που θα περιβάλλονταν από καρφιτσωμένα λουλούδια, κυρίως μοβ βιολέτες. Για να κρεμαστούν αργότερα τα κύπρια (μεγάλα χάλκινα γιδοκούδουνα) και διάφορα άλλα κουδούνια. Το Σαββατιάτικο πρωινό του Λαζάρου αντιλαλούσε όλο το χωριό από παιδικές φωνές και κουδουνίσματα καθώς τα παιδιά γύριζαν παρέες- παρέες στα σπίτια και τραγουδούσανε την Ανάσταση του Λαζάρου, κρατώντας το ανθοστόλιστο ομοίωμα με τα κρεμασμένα κουδούνια.

Από το zitsa.blogspot.gr

Σήμερα έρχεται ο Χριστός Επουράνιος Θεός
και στην πόλη Βηθανία Μάρθα κλαίει και Μαρία. 
Λάζαρο τον αδερφό τους Φίλο και αγαπητό τους. 
Πες μας Λάζαρε τι είδες εις τον Άδη που επήγες; 
Είδα φόβους, είδα τρόμους, είδα βάσανα και πόνους,
δώστε μου λίγο νεράκι να ξεπλύνω το φαρμάκι, 
το φαρμάκι των χειλέων, και μην με ρωτάτε πλέον.

Οι παλιότεροι λέγανε ότι το έθιμο ετούτο με τα Λαζάρια και τα κουδούνια στον τόπο μας είχε επικρατήσει απ’ την έξοδο του Μεσολογγίου. Είχαν προγραμματίσει λέει οι δημογέροντες και οι οπλαρχηγοί πριν ξεκινήσει η έξοδος να αιφνιδιάσει τους Τούρκους απ’ τα νότα τους ο Καραϊσκάκης. Όμως εκείνο το βράδυ ο φιλάσθενος Στρατηγός αρρώστησε πάλι, κι έμεινε στο κρεβάτι ψηλά στα χωριά του Θέρμου. Έτσι οι κάτοικοι των γύρω χωριών αποφάσισαν να κάνουν οι ίδιοι τον αντιπερισπασμό «αιφνιδιάζοντας τον οχτρό» για να μπορέσουν οι πολιορκημένοι να βγουν απ’ την πόλη. Μάζεψαν τα κύπρια απ’ τα γίδια και τα κουδούνια απ’ τα πρόβατα, κι αφού τα κρέμασαν σε αυτοσχέδιους ξύλινους σταυρούς, βγήκαν πίσω απ’ τους Τούρκους και κατάφεραν με την «οχλαγοή» να τους αιφνιδιάσουν για λίγο, πριν τους προδώσει ένα τομάρι Ζακυνθινός.

Τη μορφή αυτού του Αγγελοκαστρίτικου ομοιώματος του Λαζάρου όσο κι αν έψαξα δεν την συνάντησα πουθενά αλλού. Είναι κι αυτό ένα απ’ τα χαρακτηριστικά του χωριού μας, που πρέπει να κλειδώσουμε τώρα που όλα χάνονται, βαθιά στην μνήμη μας και στην καρδιά μας.

Μπούτιβας Κώστας – Καστρινός




Share
Divider Graphics
~Αγρίνιο...Γλυκές Μνήμες~

Παρασκευή, 11 Απριλίου 2014

Γραμματόσημα του Ε.Λ.Α.Σ. και της Ε.Α.

Σεπτέμβριος του '44. 
Το Αγρίνιο έχει ήδη απελευθερωθεί και το Λαϊκό Δημοτικό Συμβούλιο Αγρινίου, αποτελούμενο από τον πρόεδρο Θανάση Κακογιάννη και τα μέλη Κ. Καραμανίδη, Ι. Ροντήρη, Κ. Καραπαπά, Χρ. Καπελάκη, Κ. Καζαντζή και Ν. Πολυμερίδη, αποφασίζει την επισήμανση γραμματοσήμων που είχαν εκδοθεί από  το κράτος και κυκλοφορούσαν ήδη από το Δημόσιο Ταμείο. 
Αρχικά οι σειρές αυτές πωλούνταν τοις μετρητοίς ( σειρά αξίας 5 εκατομμυρίων και σειρά αξίας 10 εκατομμυρίων), αλλά επειδή οι συναλλαγές εκείνη την περίοδο γίνονταν με ανταλλαγές σε είδος, αποφασίστηκε να διατεθούν γραμματόσημα αξίας 25 εκατομμυρίων αντί 75 δράμια καλαμπόκι. Αργότερα άλλη ειδοποίηση ανέφερε "50 δράμια καλαμπόκι για τα γραμματόσημα του Ε.Λ.Α.Σ. και 15 δράμια καλαμπόκι για τα γραμματόσημα της Ε.Α".
Να επισημάνουμε ότι στο πίσω μέρος τους σφραγίστηκαν, προς αποφυγή πλαστογραφίας, με την μεταλλική σφραγίδα του Δήμου Αγρινίου, αφού πρώτα έξυσαν και αφαίρεσαν την λέξη "Βασίλειον". Έτσι η σφραγίδα έγραφε "...της Ελλάδος Δήμος Αγρινίου".
Το παρακάτω άρθρο είναι του Τάκη Μπούρα στο περιοδικό ΣΥΛΛΕΚΤΗΣ της εποχής εκείνης.




Ευχαριστώ θερμά τον κ. Γιώργο Στρατούλη 
για την παραχώρηση του άρθρου 
και των γραμματοσήμων.









  


Share
Divider Graphics
~Αγρίνιο...Γλυκές Μνήμες~

Τετάρτη, 26 Μαρτίου 2014

14 Απριλίου 1944, Μ. Παρασκευή




Στο κοντινό χωριό Αβόρανη, αχάραγα ακόμα, μια μάνα, χωμένη στις στάχτες του τζακιού πάλευε ν΄ανάψει τη φωτιά. Ξημέρωνε Μεγάλη Παρασκευή, κι όπως το καλεί ο χαρακτήρας της μέρας, ήταν θλιμμένη. Ψιλόβρεχε. Ξάφνου ριπές όπλων έσχισαν την ησυχία της αυγής κι έφτασαν ως τ΄ αυτιά της κι ακόμα πέρα.

Πετάχτηκε όρθια αλαφιασμένη κι έπιασε το κεφαλομάντηλο που ΄χε γλιστρήσει στους ώμους της. Μια σκοτεινιά την κατέκλυσε, μια στιγμιαία ζάλη την ανάγκασε να στηριχτεί στην προεξοχή του τζακιού. Η καρδιά αναπήδησε, το στομάχι δέθηκε κόμπος. Κείνη την ίδια στιγμή ήξερε... Ο πρωτότοκός της, ο Γιάννης της, που έλειπε από τις 17 Μαρτίου διέτρεχε κίνδυνο. Έδεσε σφιχτά κάτω απ΄το σαγόνι της το λυμμένο κεφαλομάντηλο και ξεχύθηκε τρέχοντας έξω απ ΄ το μικρό χωριατόσπιτο.

Άρχισε να τρέχει προς τις ριπές. Ανά πέντε, ίσως και δέκα λεπτά οι ριπές επαναλαμβάνονταν πάλι και πάλι... Εκείνη έτρεχε, μόνο έτρεχε και ζύγωνε. Να προλάβει... Αλήθεια, τί;

Τρεις Έλληνες ήταν εκείνοι που ήρθαν και τον έψαχναν στο σπίτι τους. Δεν ήταν εκεί. Του την έστησαν και τον έπιασαν. Η κατηγορία "Αντεθνική Δράση". Δεν την κατάλαβε ποτέ αυτή την κατηγορία. Το παιδί της αγαπούσε την Ελλάδα και πάλευε για τη Λευτεριά της. Έτσι της είχε πει, και το πίστευε το παιδί της. "Λάθος θα έκαναν" είπε μέσα της, "σύντομα θα τον αφήσουν". Τα ίδια της είχε πει κι εκείνος, τη μια φορά, που της επέτρεψαν να τον δει στις φυλακές της Αγίας Τριάδας όπου τον κρατούσαν, μαζί με πολλούς άλλους.

Είχε όνειρα για το πρωτότοκο αρσενικό παιδί της. Να σπουδάσει, να γίνει γραμματιζούμενος, χρήσιμος άνθρωπος. Και τά ΄παιρνε τα γράμματα. Ο πόλεμος ανέκοψε τα όνειρά του . Θα συνέχιζε μόλις λευτερωνόταν η πατρίδα. Από κοντά έρχονταν άλλα δυο μικρότερα αρσενικά που ήταν σίγουρη πως θα ακολουθούσαν το παράδειγμά του. Να τελειώσουν το Σχολειό, να σπουδάσουν, να ζήσουν καλύτερα. 

Παπανίκος Γιάννης του Σταύρου και της Παναγιώτας


Στο σπίτι, σαν έσμιγε όλη η υπόλοιπη οικογένεια, γύρω απ΄ το σοφρά, κάτω απ΄ το φως του λύχνου που ήταν κρεμασμένος ψηλά στο τζάκι, δεν συζητούσαν την απουσία του μεγάλου τους. Τί να πουν, άλλωστε, μπροστά στα μικρά; Μουγγαμάρα απ΄ όλους. Κάποιο απρόσμενο δάκρυ που έφτανε στα βλέφαρά της το σκούπιζε άτσαλα αποδίδοντάς το στον καπνό που έβγαινε απ΄ το τζάκι γιατί, τάχα, ο αέρας φυσούσε ανάποδα και τον γύριζε προς τα μέσα.

Οι μέρες περνούσαν, κι εκείνη περίμενε με λαχτάρα. Πρόσμενε. Άφηνε το βλέμμα της να χαθεί στο βάθος του δρόμου και πάλευε να διακρίνει την λεβεντόκορμη φιγούρα του να προβάλει, να την πλησιάζει κι άνοιγε τα χέρια της να κλείσει μέσα τους τα είκοσι χρόνια του.

Δεν ήρθε όμως αυτή η στιγμή που ονειρευόταν. Και τώρα πλησίαζε... Αλήθεια πού;... Τί την περίμενε εκεί;... Πέρασε την Αγία Βαρβάρα χωρίς να έχει σταθεί λεπτό. Σταυροκοπήθηκε βιαστικά, μια τελευταία, απελπισμένη προσευχή: "βόηθα τον Παναγία μου". Πλησίαζε στο Βωμό... 

Φυλακές Αγίας Τριάδος


Κόσμος πολύς μαζεμένος. Έσπρωξε… Εκτόπισε… Πλησίασε... Εκατό περίπου μέτρα μακριά της, σωρός τα πτώματα. Έκανε να προχωρήσει, μια ξιφολόγχη ακούμπησε απειλητικά το στήθος της. Έφραξε με την παλάμη το στόμα της κι άκουσε γύρω της το θρήνο που ξεσηκωνόταν απ΄ το συγκεντρωμένο πλήθος, και τις καμπάνες που χτυπούσαν πένθιμα... Ήταν, άραγε, ανάμεσα στους σκοτωμένους και το δικό της παιδί; Μιά σειρά από οπλισμένους γερμανοτσολιάδες, με προτεταμένα τα όπλα τους προς το πλήθος, δημιούργησαν ένα αδιαπέραστο τείχος και την εμπόδιζε να πλησιάσει, να ψάξει μέσα στο φρεσκοσκαμμένο λάκκο το βλαστάρι της.

Κάποιος ανηψιός της, που την ακολουθούσε όλη αυτή την ώρα, έφυγε για την πλατεία να δει, να αναγνωρίσει τους κρεμασμένους. Τρεις ήταν, λέει... Δεν ήταν ο Γιάννης ανάμεσά τους. Μέχρι να πάει και να ΄ρθει ένας απ΄τους συνεργάτες των εκτελεστών ανεβασμένος σ΄ ένα πεζούλι, ν΄ακούγεται καθαρά, διάβαζε με βροντερή φωνή, (πάσκιζε να σκεπάσει το θρήνο, τις καμπάνες της Μεγάλης Παρασκευής, ή μήπως και τη συνείδησή του;) τα ονόματα των εκτελεσθέντων. Έκανε, χωρίς να το συνειδητοποιεί, ένα προσκλητήριο νεκρών. Το πρώτο προκλητήριο νεκρών, όπου κανείς δεν φώναξε «ΑΘΑΝΑΤΟΙ!!!», όπως τους άρμοζε! Με σκισμένη την καρδιά στα δύο, άκουγε – άκουγε - άκουγε ... Παπανίκος Γιάννης... Ο Γιάννης της!!!
Δεν της τον έδωσαν, να αγκαλιάσει το άψυχο κορμί του, να τον πλύνει, να τον ντύσει, να τον χτενίσει. Να τον στολίσει γαμπρό, πριν τον παραδώσει στη γη. Να χαιδέψει τα μαύρα του μαλλιά, να ασπαστεί το πρόσωπό του! Να του βάλει στο πέτο ένα από κείνα τα τριανταφυλλάκια της αυλής τους, που τόσο του άρεσαν! Της στέρησαν το νυχτέρι του!

Τους παράχωσαν όλους μαζί, εκατόν είκοσι νοματαίους, εκεί πίσω απ΄την Αγία Τριάδα.

Από το αναμνηστικό λεύκωμα της 13ης Μεραρχίας του ΕΛΑΣ
http://eteriafotografizontas.blogspot.com/


Μαυροφορέθηκε την ίδια μέρα κι όσο ζούσε, τη θυμάμαι πάντα με μαύρα. Ο καημός του Γιάννη της δεν γιατρεύτηκε ποτέ.

"Αλήθεια, Θεέ μου σχώραμε, η Αγία Τριάδα που κοίταζε κείνη την ώρα;", έλεγε χρόνια μετά, που βρήκε το κουράγιο και τη δύναμη να μιλήσει για κείνη τη μέρα. Κι όταν ήθελε να αναφερθεί στους εκτελεστές του γυιού της, έλεγε «οι σταυρωτήδες».

«Ανάθεμα στους προδότες», έλεγε, κάθε φορά που σκεφτόταν πόσο διαφορετικά θα είχε εξελιχθεί η ζωή όλων τους, αν δεν είχε γίνει τότε το κακό. Το παιδί της δεν χάθηκε σε κάποιο πεδίο μάχης, σ΄ έναν πόλεμο όπου κρατούσε όπλο για να υπερασπισθεί την πατρίδα και τη ζωή του. Δεν υπέκυψε σε κάποια ανίατη αρρώστεια. Δεν υπήρξε θύμα ενός ατυχήματος. Δεν τον πήρε μαζί του μιά πλημμύρα, ένας κεραυνός. Να σηκώσει τα μάτια και τα χέρια στον ουρανό να φωνάξει «στα χέρια σου είμαστε θεέ μου, χάρισε ζωή στα υπόλοιπα παιδιά μου». Να ψάξει, να βρει παρηγοριά.

Συμπατριώτες τον είχαν συλλάβει και τον είχαν παραδώσει στους κατακτητές, σαν εχθρό του Έθνους. Από πού κι ως πού, οι κατακτητές της πατρίδας ήταν ταυτόχρονα και οι προστάτες της; Από πού κι ως πού, τα παλληκάρια που πάλευαν για τη λευτεριά της πατρίδας αποτελούσαν κίνδυνο για το Έθνος, ήταν εχθροί του κι έπρεπε να τιμωρηθούν; Ποιοί ήταν τελικά οι πραγματικοί Έλληνες; Εκείνοι που πολεμούσαν τους Γερμανούς ή εκείνοι που συνεργάζονταν μαζί τους; Δεν μπορούσε το μυαλό της να χωρέσει αυτόν τον παραλογισμό.

Και δεν παρηγορήθηκε ποτέ, για τον άδικο χαμό του Γιάννη της. Πάντα την έπνιγε ένας κόμπος και τα μάτια της υγραίνονταν, κάθε φορά που επέμενα να μου μιλήσει για κείνη τη μέρα. Έβγαζε απ΄ τον αστρέχα του αχυρώνα ένα καταπονημένο φύλλο εφημερίδας, που είχε κασταχωνιασμένο, μου το έτεινε και μού ΄λεγε: «γράμματα ξέρεις, διάβασε δυνατά ν΄ακούω κι εγώ». Ήταν το φύλλο του Σαββάτου, 15 Απριλίου 1944 εφημερίδας «ΔΥΤΙΚΗ ΕΛΛΑΣ» όπου είχε καταχωρηθεί η εκδοχή των «σταυρωτήδων»:





Για το ίδιο γεγονός, ο Διοικητής του Τάγματος Ασφαλείας, που είχε συγκροτηθεί και δρούσε στην περιοχή αναφέρει:


Ε Κ Θ Ε Σ Ι Σ

των ιστορικών γεγονότων τα οποία έλαβον χώραν κατά την περίοδον από Φεβ/ρίου μέχρι και Σεπτεμβρίου 1944 εις την περιοχήν Αγρινίου.

1. Ονοματεπώνυμον συντάκτου: Τολιόπουλος Γεώργιος Συν/χης Πεζ. "Π.Δ.". 

2. Διεύθυνσις " : ########## 23, Περιστέρι Αθήναι. 

3. Ημερομηνία συντάξεως. 15 Νοεμβρίου 1955 

4. Θέμα: "Περί της Ιστορίας του Τάγματος Ασφαλείας Αγρινίου από 21-2-44 

ότε συνεκροτήθη μέχρι της 14ης Σεπτεμβρίου 1944 ότε διελύθη".



……………………………………………………………………………………

γ)Τον Απρίλιον μήνα και περί το ΙΙ δεκαήμερον, εκ της δράσεως των δρώντων παρά τω Αιτωλικώ ανταρτών και της ενεργείας των την Κυριακήν των Βαΐων απετεφρώθη μία εμπορική αμαξοστοιχία έμφορτος με υγρά καύσιμα μεταξύ Αιτωλικού - Σταμνών. Το αποτέλεσμα της τοιαύτης ενεργείας των όσον και πατριωτικόν ήθελεν παρουσιασθή εν τούτοις με την δολοφονίαν και 12 Γερμανών στρατιωτών υπήρξεν σκληρότατον και εγκληματικώτατον διά τους κατοίκους της περιοχής, οίτινες όλως αδίκως εθυσιάσθησαν εις αντίποινα εκ μέρους των Γερμανών την Μεγ. Παρασκευήν εντός του Αγρινίου και όπισθεν της εκκλησίας Αγίας Τριάδος "περί την δ/γήν της εκτελέσεως 120 ατόμων, το Τάγμα διά καταλλήλων ενεργειών του περιώρισε τον αριθμόν των εις 85".

……………………………………………………………………………………

Ο Συντάξας

ΓΕΩΡΓ. ΤΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ

ΣΥΝΤ/ΡΧΗΣ ΠΕΖΙΚΟΥ

Αυτές ήταν οι εκδοχές των «Αρχών» το τόπου μας κείνη την ταραγμένη εποχή. Η δική της όμως εκδοχή ήταν άλλη. Και μου την έλεγε με τα μάτια, με τα μοιρολόγια της. Τα σιγομουρμούριζε. Λίγες, σκόρπιες λέξεις έφαναν ξεκάθαρες στ΄ αυτιά μου. Οι περισσότερες πνίγονταν στον κόμπο στο λαιμό της. 

Νιόβγαλτοι ήλιοι που έδυσαν με βία, λίγο μετά την ανατολή τους. Λουσμένοι ακόμα στο λυκαυγές της νιότης τους, στάθηκαν απέναντι στα πολυβόλα.

Το τελευταίο τραγούδι που άκουσαν ήταν το κροτάλισμα των ριπών και τα γόνατά τους λύγισαν μια για πάντα. Δεν εφράνθηκαν το πρωινό λάλημα των πουλιών που διαλαλούσαν την άνοιξη.

Το τελευταίο άγγιγμα που ένιωσαν ήταν το χτύπημα του υποκόπανου των όπλων των φρουρών τους. Δεν αφέθηκαν γλυκά νωχελικά στο στοργικό χάδι της μάνας ή στο γλυκό άγγιγμα της αγαπημένης.

Η τελευταία οσμή που τους πλημμύρισε ήταν του ζεστού αχνιστού αίματος, του δικού τους αίματος, που πότισε τις πασχαλιές και τα χαμομήλια τ΄Απρίλη. Δεν ήταν το γλυκό άρωμα που η αγουροξυπνημένη φύση άφηνε ολόγυρα με τα υπέροχα δημιουργήματά της.

Η τελευταία γεύση ήταν πικρή. Όσο πικρή είναι η απογοήτευση για τα όνειρα που ναυάγησαν και καταποντίστηκαν στα "άπατα" της φουρτουνιασμένης θάλασσας που έδερνε την πατρίδα μας.

Η τελευταία εικόνα, που πήραν τα μάτια τους πριν βασιλέψουν για πάντα, ήταν η σκληράδα και το μίσος στο βλέμμα των εκτελεστών και των συνεργατών τους. Ήταν οι κάνες των όπλων που στήθηκαν απέναντι στα στήθη τους και δεν ντράπηκαν και να υποκλιθούν μπροστά στα νιάτα τους.

Κάποιος απ΄ τους φρουρούς του, δικός μας ήταν, Έλληνας, πριν τον παραδώσει στο εκτελεστικό απόσπασμα του είπε να τρέξει, να φύγει, να γλυτώσει κι εκείνος θα έκανε τα στραβά μάτια, θα τον κάλυπτε. Ήταν γνωστός του απ΄ τα χρόνια πριν τον πόλεμο. Ο Γιάννης δεν είχε λόγο να μην πιστέψει τα λόγια του. Μπροστά του είχε τον ανοιχτό λάκκο που κατάπινε αχόρταγα τους εκτελεσμένους και δίπλα είδε τη μικρή πλαγιά του ρέματος, το δρόμο διαφυγής του. Ποιες σκέψεις πέρασαν σαν αστραπή απ΄ το μυαλό του κείνες τις στιγμές; Ρίχτηκε με ορμή να ανέβει και να χαθεί απ΄ τα μάτια των εκτελεστών. Δεν πρόλαβε. Μια ριπή, αποκλειστικά γι αυτόν, τον γάζωσε κι έπεσε εκεί στην ανηφορίτσα. Αυτός που πυροβόλησε ήταν άραγε ο ίδιος που του πούλησε την τελευταία ελπίδα γα τη σωτηρία του από σαδισμό; Κάποιος άλλος; Ποιος ξέρει;

Πέρασαν πολλά ταραγμένα χρόνια μέχρι να σιγήσουν τα όπλα κι ακόμα πιο πολλά μέχρι να αναγνωριστεί επίσημα απ΄το Ελληνικό Κράτος η αντίσταση κατά των Γερμανών κατακτητών ως πράξη Εθνικά επιβεβλημένη. Να βρει, κατά κάποιο τρόπο, δικαίωση η εκτέλεση - θυσία του γυιού της και των συντρόφων του, κείνο το μουχλιασμένο πρωινό του Απρίλη.

Για πολλά - πολλά χρόνια μετά, τίποτα δεν θύμιζε στους νεότερους τί είχε γίνει εκεί, τη Μεγάλη Παρασκευή, 14 Απρίλη του ΄44.



Παιδιά εμείς, μαθήτριες Γυμνασίου στη δεκαετία του ΄70 πατούσαμε το χώρο του μαρτυρίου καθώς πηγαινοερχόμασταν στο Α΄ Γυμνάσιο Θηλέων, στην περιοχή της Αγίας Τριάδας , χωρίς να γνωρίζουμε ότι πατούσαμε πάνω σε πρόσφατα ματωμένα χώματα. Για μερικές από μας, «Ματωμένα Χώματα» ήταν μόνο εκείνα της Διδώς Σωτηρίου.

Γιάννα Σμάνη





Το παραπάνω κείμενο έχει συμπεριληφθεί 
στο βιβλίο του Ευρυτάνα, Κώστα Μπουμπουρή, 
"Το Κουντρί". 
Ένα βιβλίο-αφιέρωμα στην ΑΙΩΝΙΑ ΜΑΝΑ!!!




Ευχαριστώ πολύ την Γιάννα Σμάνη.
Share

Divider Graphics
~Αγρίνιο...Γλυκές Μνήμες~

Τρίτη, 25 Μαρτίου 2014

25η Μαρτίου 1976

...και το Β' Γυμνάσιο Θηλέων Αγρινίου
δίνει μία παράσταση στο Κινηματοθέατρο "Άνεσις".










Share
Divider Graphics
~Αγρίνιο...Γλυκές Μνήμες~

Κυριακή, 27 Οκτωβρίου 2013

Οι Δυνάμεις Κατοχής....

...στο Αγρίνιο





Νύχτα της 21ης προς 22ας Απριλίου του 1941.

Τα πρώτα τμήματα των Γερμανών ανιχνευτών μπαίνουν στο Αγρίνιο. Το πρωί της 22ας Απριλίου μπαίνουν και τα μηχανοκίνητα τμήματα της Γερμανικής Μεραρχίας Leib Standart, με επικεφαλής τον Διοικητή Μέραρχο Ντίτριχ.

Μία ομάδα Αγρινιωτών τους επιφυλάσσει θερμή υποδοχή με ανθοδέσμες, σε αντίθεση με τις επίσημες τοπικές αρχές που απέχουν και δεν συμμετέχουν στην υποδοχή. Δήμαρχος τότε του Αγρινίου, ο Δημήτριος Βότσης.

Οι Γερμανοί ζητούν να παρουσιαστούν ενώπιόν τους ο Δήμαρχος και οι επικεφαλής της Χωροφυλακής. Θέτουν την Χωροφυλακή υπό τις διαταγές τους και απαιτούν την παρουσίαση του Δημάρχου με την απειλή ότι εάν δεν εμφανιστεί θα διορίσουν ως Δήμαρχο έναν λοχία των ES-ES.

17 Μαΐου του 1941 μπαίνει στο Αγρίνιο η Ιταλική Μεραρχία ΚΑΖΑΛΕ με Μέραρχο Διοικητή, αρχικά τον Κάρολο Ντελόζο, ο οποίος αργότερα αντικαταστάθηκε από τον Μάριο Ματζάνι.

Στις 8 Σεπτεμβρίου του 1943 οι Ιταλοί παραδίνουν την στρατιωτική Διοίκηση στους Γερμανούς. Ανώτερος Διοικητής των Γερμανικών δυνάμεων ήταν ο Ντόλμαν. Οι Γερμανικές δυνάμεις ανήκαν στην Μεραρχία «Εντελβάις» (Άνθος του Βορρά), με επικεφαλής τον Διοικητή Μέραρχο Φον Βάιτς. Διοικητής Φρούραρχος Αγρινίου, ο Μπάουμαν.

Στρατωνισμός των δυνάμεων κατοχής στο Αγρίνιο


Γερμανικό Φρουραρχείο

Οικία Σκαλίγκου

Εγκαταστάθηκε στο ανώγειο τμήμα της οικίας Σκαλίγκου, στην Πλατεία Μπέλλου.
Στο ισόγειο του ίδιου κτιρίου εγκαταστάθηκε ο φρουρός και συνεργάτης του Φρούραρχου Γιόχαν, ενώ ο ίδιος έμενε στο ανώγειο σπίτι του ζαχαροπλάστη Πολέμαρχου Ζήνα επί της Παπαστράτου και Δημοτσελίου.
Ο Φρούραρχος Μπάουμαν έμενε αρχικά στο σπίτι των Σωχωριταίων, επί της οδού Μπαϊμπά και αργότερα στο σπίτι του Λάμπρου Παπαβασιλείου επί της Παπαστράτου.



Ξενοδοχείο "Ακροπόλ"
Γκεστάπο

Στεγάζονταν στο ξενοδοχείο «Ακροπόλ», στην Πλατεία Μπέλλου, με διοικητή τον λοχαγό Όλλενχάουερ.
Παράρτημα της Γκεστάπο, στεγάζονταν στο σπίτι του Ηλία Λέκκα, στην οδό Σκίπη.





Γερμανική Γενική Στρατιωτική Διοίκηση Στερεάς

Στεγάζονταν στο σπίτι του Μεγαπάνου, απέναντι από την Εθνική Τράπεζα, με διοικητή τον συνταγματάρχη Όττο.


Κομμαντατούρ
Στεγάζονταν στο σπίτι του Ματσούκα, στον σιδηροδρομικό σταθμό, με φρούραρχο τον συνταγματάρχη Τόρμαν (κατ’ άλλους Τέλμαν).

Οικία Ματσούκα. 

Λέσχη Γερμανών

Ήταν στο ακίνητο των αδελφών Κοντογιώργου, στην Πλατεία Μπέλλου.



Γερμανικές και Ιταλικές αποθήκες φαρμάκων

Στο σπίτι του Αριστείδη Σχισμένου, επί των οδών Μπαϊμπά και Κακαβιά.



Ιταλικό Φρουραρχείο

Στεγάστηκε στο σπίτι του Χρήστου Αθανασόπουλου, πράκτορα εφημερίδων, επί των οδών Αναστασιάδη και Δαγκλή.

Ιταλοί στρατιώτες στο Αγρίνιο.
Η φωτογραφία είναι της Μαρίας Rixinger



Ιταλικό Στρατοδικείο

Είχε την έδρα του στο Β΄Δημοτικό Σχολείο


Ιταλική Καραμπινιερία

Στεγάστηκε στο σπίτι του Αριστείδη Σχισμένου, επί των οδών Μπαϊμπά και Κακαβιά.
Το Α΄Αστυνομικό Τμήμα της Καραμπινιερίας στεγάστηκε στο σπίτι του Μιχαήλ Μανιάτη, επί των οδών Ηλία Ηλιού και 39ου Συντάγματος. Στο ίδιο κτίριο ήταν και το σπίτι του Ιταλού Λοχαγού Καραμπινιερίας.


Αναρρωτήριο-Νοσοκομείο Γερμανών

Στεγάστηκε στον πρώτο όροφο του Παπαστρατείου Γυμνασίου


Αναρρωτήριο-Νοσοκομείο Ιταλών

Στεγάστηκε στον πρώτο όροφο του διπλανού 5ου Δημοτικού Σχολείου


Γραφεία ES-ES

Οικία Γιάννη Χαραλαμπίδη.
Το άντρο των ES-ES
Είχαν την έδρα τους στην οικία Χαραλαμπίδη, επί της οδού Ευτυχίας Καλύβα και παράρτημά τους επί της οδού Δεληγιώργη 13.


Γερμανικές αποθήκες πυρομαχικών

Στεγάζονταν σε λιοστάσια στον Άγιο Ιωάννη τον Ρηγανά.



Πολλά σπίτια στο Αγρίνιο επιτάχθηκαν και στεγάστηκαν Γερμανοί και Ιταλοί αξιωματούχοι. Μερικά από αυτά ήταν το σπίτι του Σκαλτσά επί της Παπαστράτου, το σπίτι του Δημητρίου Τσακανίκα (πρώην Δημάρχου) επί της Χαριλάου Τρικούπη, το σπίτι του αλευρέμπορα Χρήστου Παπανδρέου επί της Μπαϊμπά, το σπίτι του Διονυσίου Παπαπάνου στην πλατεία Καραπανέικα, και πολλά άλλα.
Επιταγμένα ακίνητα ήταν επίσης οι αποθήκες Χαριλάου Φαρμάκη, Αβραμίκου, Παπαστράτου, Παναγοπούλου, Παπαπέτρου, Κόκκαλη.



ΠΗΓΗ: "Το Αγρίνιο" του Κώστα Μαραγιάννη
Share
Divider Graphics
~Αγρίνιο...Γλυκές Μνήμες~

Σάββατο, 12 Οκτωβρίου 2013

Το Συντριβάνι μέσα στον χρόνο...

Πλατεία Παναγοπούλου, 
Πλατεία Δημαρχείου 
αλλά για μας το Συντριβάνι.


Η φωτογραφία είναι της Βάσως Παντούλα























Share
Divider Graphics
~Αγρίνιο...Γλυκές Μνήμες~