Κυριακή, 27 Ιουλίου 2014

28 Ιουλίου 1943


Το Ολοκαύτωμα της Μακρυνείας




Πηγή: εφημερίδα Λιθοβουνιώτικα νέα
Υπογράφει ο
 "ΜΑΚΡΥΝΕΙΟΣ"


Απόσπασμα


Στα τέλη Ιουλίου είναι η θλιβερή επέτειος από αυτό που ο λαός της Μακρυνείας ονομάζει «Το κάψιμο της Μακρυνείας» από τους Γερμανούς.

Η καταστροφή αυτή, δεν ήταν απλώς «κάψιμο της Μακρυνείας» ήταν «ΤΟ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ ΤΗΣ ΜΑΚΡΥΝΕΙΑΣ» για τους λόγους που θα αναφερθούν παρακάτω.

Τα περισσότερα στοιχεία που παρατίθενται παρακάτω, προέρχονται από το βιβλίο του Διευθυντή και Χειρουργού Ιατρού Αυρηλιώνη Διονύσιου «ΤΟ ΠΡΟΣΚΑΙΡΟΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΝ Ε.Ε.Σ. ΓΑΒΑΛΟΥΣ - ΜΑΚΡΥΝΕΙΑΣ» το οποίο γράφτηκε ανεπηρέαστα μέσα στη θύελλα του εμφυλίου πολέμου στην Αθήνα το 1946.

Η Μακρυνεία προπολεμικά ήταν μια σχετικά πλούσια αγροτική περιοχή, που για τα δεδομένα της τότε εποχής, τα προϊόντα της, το λάδι και ο καπνός, έκαναν τους κατοίκους της να ζουν σχετικά πολύ καλά. Ο πόλεμος όμως του 1940 και στη συνέχεια λίγο αργότερα, η υποδούλωση της Χώρας μας από τους Γερμανούς και η σκληρότητα των κατακτητών μετέτρεψαν την χώρα μας σε μια κόλαση και ένα σωρό ερειπίων.

Όσοι Έλληνες δεν έκλειναν το μάτι στον κατακτητή και το έλεγε η ψυχή τους, πήραν το δρόμο προς τα βουνά δημιουργώντας τις αντιστασιακές οργανώσεις ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, ΕΔΕΣ, Ομάδα Ψαρρού κ.λπ. Αρχικός σκοπός τους, η αντίσταση στον κατακτητή, με ανταρτοπόλεμο, σαμποτάζ, ενέδρες κ.λπ. Παράλληλα η διατήρηση του ΗΘΙΚΟΥ, του Ελληνικού Λαού σε υψηλό επίπεδο και το μήνυμα της απελευθέρωσης, από την Γερμανική μπότα, μέσα από την Αντίσταση, οριοθετούσαν τις πράξεις που εκπλήρωναν το σκοπό τους.

Στις 27 Ιουλίου του 1943 μια μικρή ομάδα από 4 Γερμανούς, με ένα μικρό αυτοκίνητο, φεύγει από το Αγρίνιο με προορισμό την Μακρυνεία για το συνηθισμένο «πλιάτσικο» των χωριών. Μια ομάδα του ΕΑΜ Γραμματικούς - Γαβαλούς στήνει ενέδρα στους Γερμανούς στη θέση Χασάναγα, πίσω από τον Μύλο της Μπογλάστης με αποτέλεσμα δύο από αυτούς να σκοτωθούν και οι άλλοι δύο να αιχμαλωτισθούν. Τη νύκτα όμως ένας από τους αιχμαλώτους κατάφερε να διαφύγει και με βάρκα πέρα-σε απέναντι στα Αμπάρια και από εκεί πήγε στο Αγρίνιο, όπου ανέφερε το όλο γεγονός στην Γερμανική Διοίκηση. Την επόμενη ημέρα 28-7-1943 ξεκινά από το Αγρίνιο μια Γερμανική φάλαγγα με τανκς, φορτηγά και μοτοσικλέτες και εις αντίποινα επιδίδεται στην συστηματική καταστροφή των χωριών της Μακρυνείας και στη δολοφονία όσων ανθρώπων έβρισκαν στο πέρασμά τους. Συνεργεία Γερμανών στρατιωτών, αφού αφαιρούσαν από κάθε σπίτι ότι χρήσιμο και εμπορεύσιμο υπήρχε στη συνέχεια έριχναν κάποια σκόνη και με έναν πυροβολισμό το σπίτι γίνονταν παρανάλωμα του πυρός.

Η καταστροφή αυτή κράτησε δύο μέρες από το Ζευγαράκι έως τα Σιταράλωνα και η Μακρυνεία μετατράπηκε σε κρανίου τόπο - σωρό ερειπίων.

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΤΕΣΤΡΑΜΜΕΝΩΝ ΟΙΚΙΩΝ ΑΝΑ ΧΩΡΙΟ
ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΙΤΑΛΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ
ΧΩΡΙΟ
ΟΙΚΙΕΣ
ΟΛΙΚΗ
ΜΕΡΙΚΗ
ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ
ΖΕΥΓΑΡΑΚΙ
100
80
0
ΚΑΤΩ ΚΕΡΑΣΟΒΟ
120
10
3
ΠΑΠΑΔΑΤΕΣ
310
8
1
ΜΑΤΑΡΑΓΚΑ
510
44
8
ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ
230
132
2
ΓΑΒΑΛΟΥ
210
108
1
ΑΓΙΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ
180
90
60
ΔΑΦΝΙΑΣ
108
70
0
ΜΕΣΑΡΙΣΤΑ
120
10
0
ΠΟΤΑΜΟΥΛΑ
70
44
6
ΑΝΩ ΜΑΚΡΥΝΟΥ
168
2
3
ΚΑΨΟΡΑΧΗ
70
44
6
ΠΑΛΑΙΟΧΩΡΙΟΝ
60
28
0
ΚΑΤΩ ΜΑΚΡΥΝΟΥ
130
22
3
ΛΥΣΙΜΑΧΕΙΑ
120
1
70
ΚΑΛΟΥΔΙ
100
4
3
ΠΑΜΦΙΟ
52
7
5
ΣΙΤΑΡΑΛΩΝΑ
250
94
0


Και σαν να μην έφτανε μόνο αυτό, δηλαδή η καταστροφή της περιουσίας του άμαχου πληθυσμού, οι εγκληματίες κατακτητές με σύνταξη τακτικού στρατού, ξεχύθηκαν με τανκς στον κάμπο της Μακρυνείας, όπου είχαν καταφύγει ηλικιωμένοι άνθρωποι, ανάπηροι, γυναίκες και μικρά παιδιά, οι οποίοι δεν κατάφεραν να φύγουν προς το δάσος του Αράκυνθου και εκεί άρχισε ένα από τα μεγαλύτερα και τρομερότερα εγκλήματα των Γερμανών. Εκεί πραγματοποιήθηκε το ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ ΤΗΣ ΜΑΚΡΥΝΕΙΑΣ.




Μέσα στα σπαρτά, στα αμπέλια, στα χαντάκια και κάτω από τις ελιές, ομάδες από γυναικόπαιδα εκτελούνταν με τον πλέον εγκληματικό τρόπο. Δύο μέρες κράτησε το ανθρωποκυνηγητό αυτό του κάμπου. Οι κάτοικοι παρακολουθούσαν το μεγάλο φονικό από τις ράχες του Αράκυνθου. Οι Μακρύνειοι, όταν οι Γερμανοί έφυγαν για το Αγρίνιο και κατέβηκαν στα καμένα και κατεστραμμένα σπίτια τους, διαπίστωσαν το δράμα της ανθρωποσφαγής, μέσα σε σκηνές αλλοφροσύνης που κράτησαν όλη τη νύχτα.

Βρέθηκαν γέροντες και παράλυτοι σκοτωμένοι πάνω στο κρεβάτι τους, νήπιο στην αγκαλιά της σκοτωμένης μητέρας του με το κεφάλι σπασμένο από τον υποκόπανο όπλου. Όποιος βρίσκονταν μπροστά σε Γερμανό εκτελούνταν. Στη Γραμματικού, το χωριό που πλήρωσε το μεγαλύτερο φόρο αίματος, μια οικογένεια (ΚΑΛΙΑΚΜΑΝΗ) τυφλώθηκε με τον πιο φρικώδη και απάνθρωπο τρόπο. Ολόκληρες οικογένειες σκοτώθηκαν με πολυβόλο. Εξήντα τέσσερις (64) νεκροί το διάστημα αυτό, στην ενιαία Μακρυνεία από την Λυσιμαχία μέχρι το Καλούδι και τα Σιταράλωνα. Οι περισσότεροι άμαχοι τον μαύρο Ιούλη του 1943. Και άλλοι νεκροί έπεσαν σε μάχες. 
Από προσωπικές πληροφορίες, από το βιβλίο του Νίκου Γ. ΖΙΑΓΚΟΥ «Αγγλικός Ιμπεριαλισμός και Εθνική Αντίσταση 1940-45» και από το βιβλίο του Γαβριήλ Αλπέντζου «Ανατομία της Εθνικής Αντίστασης και του Εμφυλίου Πολέμου» παραθέτουμε τον παρακάτω κατάλογο των δολοφονημένων από τους Ιταλο-Γερμανούς συμπατριωτών μας, έστω για θύμηση στη ΜΝΗΜΗ ΤΟΥΣ.
ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΔΟΛΟΦΟΝΗΘΕΝΤΩΝ ΜΑΚΡΥΝΕΙΩΝ

1. ΛΥΣΙΜΑΧΙΑ 
ΖΟΥΜΠΟΥΡΛΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ 5-6/7/1943 Λυσιμαχία 
Μάχη με Ιταλούς

2. ΛΥΣΙΜΑΧΙΑ 
ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ 5-6/7/1943 Παναγία Κλεισορρευμάτων 
Μάχη με Ιταλούς

3. ΛΥΣΙΜΑΧΙΑ 
ΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ ΛΑΜΠΡΟΣ 5-6/7/1943 Λυσιμαχία Άμαχος 
Δολοφ. από Ιταλούς

4. ΛΥΣΙΜΑΧΙΑ 
ΤΡΑΧΙΛΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ 5-6/7/1943 Λυσιμαχία Άμαχος 
Δολοφ. από Ιταλούς

5. ΛΥΣΙΜΑΧΙΑ 
ΚΡΙΤΣΙΟΒΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 5-6/7/1943 Λυσιμαχία Άμαχος 
Δολοφ. από Ιταλούς

6. ΖΕΥΓΑΡΑΚΙ 
ΤΣΑΝΤΖΑΡΟΥ ΑΘ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ - Ζευγαράκι 
Δολοφ. από Ιταλούς

7. ΚΕΡΑΣΟΒΟ 
ΚΟΚΚΟΡΟΣ Θ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ 27/7/1943 Κεράσοβο 
Δολοφ. από Γερμανούς

8. ΠΑΠΑΔΑΤΕΣ 
ΠΑΝΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ 27-28/7/1943 Χωριό 
Δολοφ. από Γερμανούς

9. ΠΑΠΑΔΑΤΕΣ 
ΛΑΝΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ 27-28/7/1943 Χωριό 
Δολοφ. από Γερμανούς

10. ΠΑΠΑΔΑΤΕΣ 
ΛΑΝΟΠΟΥΛΟΣ ΑΛΕΞΙΟΣ 27-28/7/1943 Χωριό 
Δολοφ. από Γερμανούς

11. ΠΑΠΑΔΑΤΕΣ 
ΚΙΤΣΟΣ ΧΡ. ΒΕΛΙΣΑΡΙΟΣ 27-28/7/1943 Χωριό 
Δολοφ. από Γερμανούς

12. ΠΑΠΑΔΑΤΕΣ 
ΜΠΑΛΤΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ 27-28/7/1943 Χωριό 
Δολοφ. από Γερμανούς

13. ΠΑΠΑΔΑΤΕΣ 
ΣΤΕΚΑΣ ΑΝΔΡΕΑΣ 27-28/7/1943 Χωριό 
Δολοφ. από Γερμανούς

14. ΠΑΠΑΔΑΤΕΣ 
ΚΙΤΣΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ 3-4/8/1944 Ναύπακτος 
Εκτελ. από Γερμανούς

15. ΠΑΠΑΔΑΤΕΣ 
ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 
Έπεσε σε μάχη με Γερμανούς

16. ΜΑΤΑΡΑΓΚΑ 
ΑΚΑΡΕΠΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ 27-28/7/1943 
Δολοφ. από Γερμανούς

17. ΜΑΤΑΡΑΓΚΑ 
ΧΟΛΗΣ (από Κλεισσορεύματα) 27-28/7/1943 
Δολοφ. από Γερμανούς

18. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ 
ΚΟΥΖΕΛΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 27-28/7/1943 Κάτσες Γραμμ. 
Δολοφ. από Γερμανούς

19. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ 
ΚΟΤΡΟΤΣΟΣ ΛΑΜΠΡΟΣ 27-28/7/1943 Ψυχαίικα 
Δολοφ. από Γερμανούς

20. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ 
ΚΑΛΙΑΚΜΑΝΗΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ 27-28/7/1943 Γερακούλα 
Δολοφ. από Γερμανούς

21. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ 
ΚΑΛΙΑΚΜΑΝΗ ΣΥΖ. ΧΑΡ. ΓΙΑΝΝΟΥΛΑ 27-28/7/1943 Γερακούλα 
Δολοφ. από Γερμανούς

22. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ 
ΚΑΛΙΑΚΜΑΝΗ ΘΥΓ. ΧΑΡ. ΓΙΑΝΝΟΥΛΑ 27-28/7/1943 Γερακούλα 
Δολοφ. από Γερμανούς

23. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ 
ΚΑΛΙΑΚΜΑΝΗ Κ. ΒΑΣΙΛΙΚΗ 27-28/7/1943 Γερακούλα 
Δολοφ. από Γερμανούς

24. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ 
ΚΑΛΙΑΚΜΑΝΗΣ ΧΑΡ. ΚΩΝ/ΝΟΣ 27-28/7/1943 Γερακούλα 
Δολοφ. από Γερμανούς

25. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ 
ΚΟΤΟΠΟΥΛΗ ΣΠ. ΑΓΑΘΗ 27-28/7/1943 Παλιοκόνακα 
Δολοφ. από Γερμανούς

26. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ 
ΘΑΝΟΥ ΑΓΓΕΛΙΚΗ 27-28/7/1943 Παλιοκόνακα 
Δολοφ. από Γερμανούς

27. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ 
ΜΠΟΥΝΑΣ ΖΑΧΟΣ (παράλυτος) 5/8/1944 Στο κρεβάτι του 
Δολοφ. από Γερμανούς

28. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ 
ΞΟΥΡΓΙΑΣ ΧΡ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ - Κρίκελλο Βάλτου
 Έπεσε σε μάχη με Γερμανούς

29. ΓΑΒΑΛΟΥ 
ΚΑΡΑΤΣΟΡΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ 13/7/1943 
Δολοφ. από Γερμανούς

30. ΓΑΒΑΛΟΥ 
ΤΡΑΓΟΥΛΙΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ 28/7/1943 Τραγάνι 
Δολοφ. από Γερμανούς

31. ΓΑΒΑΛΟΥ 
ΚΟΥΡΣΑΡΗΣ ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ 28/7/1943 
Δολοφ. από Γερμανούς

32. ΓΑΒΑΛΟΥ 
ΠΙΕΡΑΤΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ 28/7/1943 
Δολοφ. από Γερμανούς

33. ΓΑΒΑΛΟΥ 
ΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ από Παναιτώλιο 28/7/1943 Τραγάνι 
Δολοφ. από Γερμανούς

34. ΓΑΒΑΛΟΥ 
ΔΙΠΛΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ από Μυρτιά 28/7/1943 
Δολοφ. από Γερμανούς

35. ΓΑΒΑΛΟΥ 
ΔΗΜΗΤΡΕΛΗΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ 28/7/1943 Τραγάνι 
Δολοφ. από Γερμανούς

36. ΓΑΒΑΛΟΥ 
ΔΗΜΗΤΡΕΛΗ ΒΑΡΒΑΡΑ 28/7/1943 Τραγάνι 
Δολοφ. από Γερμανούς

37. ΓΑΒΑΛΟΥ 
ΔΗΜΗΤΡΕΛΗ ΠΑΡΘΕΝΩΠΗ 28/7/1943 Τραγάνι 
Δολοφ. από Γερμανούς

38. ΓΑΒΑΛΟΥ 
ΜΠΑΛΑΣ ….. 28/7/1943 Τραγάνι 
Δολοφ. από Γερμανούς

39. ΓΑΒΑΛΟΥ 
ΠΑΤΡΩΝΗΣ ΚΩΣΤΑΣ 1944 Χαϊδάρι 
Εκτελ. από Γερμανούς

40. ΑΓΙΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ 
ΚΑΡΚΑΤΣΟΥΛΗ ΒΑΣΙΛΩ 28/7/1943 
Δολοφ. από Γερμανούς

41. ΑΓΙΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ 
ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ….. 28/7/1943 
Δολοφ. από Γερμανούς

42. ΑΓΙΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ 
ΒΙΤΣΑΣ Β. ΙΩΑΝΝΗΣ 14/4/1944 ΑΓΡΙΝΙΟ 
Εκτελ. από Γερμανούς

43. ΑΓΙΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ 
ΚΙΤΣΟΣ Ι. ΓΕΩΡΓΙΟΣ 14/9/1944 ΝΑΥΠΑΚΤΟΣ
 Έπεσε σε μάχη με Γερμανούς

44. ΑΓΙΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ 
ΜΥΡΓΙΑΝΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ 14/9/1944 ΝΑΥΠΑΚΤΟΣ
 Έπεσε σε μάχη με Γερμανούς

45. ΑΓΙΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ 
ΜΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ 14/9/1944 ΝΑΥΠΑΚΤΟΣ
 Έπεσε σε μάχη με Γερμανούς

46. ΤΡΙΧΩΝΙΟ 
ΚΟΥΤΣΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ 28/7/1943 
Δολοφ. από Γερμανούς

47. ΤΡΙΧΩΝΙΟ 
ΚΑΛΤΣΑΣ ΖΩΗΣ 28/7/1943 
Δολοφ. από Γερμανούς

48. ΤΡΙΧΩΝΙΟ 
ΣΙΑΜΠΑΛΗΣ ΑΝΔΡΕΑΣ 28/7/1943 
Δολοφ. από Γερμανούς

49. ΤΡΙΧΩΝΙΟ 
ΜΟΥΣΤΑΚΑΣ ΚΩΣΤΑΣ από Δερβέκιστα 28/7/1943 
Δολοφ. από Γερμανούς

50. ΔΑΦΝΙΑΣ 
ΜΠΑΡΛΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ 28/7/1943 
Δολοφ. από Γερμανούς

51. ΛΙΘΟΒΟΥΝΙ 
ΠΛΩΤΑΡΧΗΣ ΚΑΖΑΚΟΣ ΗΛΙΑΣ 5/6/1942 ΣΚΟΠΕΥΤΗΡΙΟ ΚΑΙΣΑΡΙΑΝΗΣ 
Εκτελ. από Γερμανούς

52. ΚΑΨΟΡΑΧΗ 
ΛΕΤΣΑ ΒΑΣΙΛΩ 28/7/1943 Παλιούρι Άμαχος 
Δολοφ. από Γερμανούς

53. ΚΑΛΟΥΔΙ 
ΚΑΛΟΥΔΙΩΤΗ Κ. ΜΑΡΙΑ 28/7/1943 
Δολοφ. από Γερμανούς

Για τα Θύματα που λόγω έλλειψης στοιχείων δεν αναφέραμε ζητάμε προκαταβολικά συγνώμη.





Και σαν να μην έφτανε η καταστροφή και το φονικό, αμέσως μετά διατάσσεται από τους Γερμανούς, η εκτόπιση του πληθυσμού προς την Ορεινή Τριχωνίδα και Ναυπακτία. Όλοι οι άνθρωποι, φορτωμένοι μαζί με τα εναπομείναντα υπάρχοντά τους, πήραν το δρόμο προς τα βουνά αφήνοντας πίσω τους στάχτες και καταστροφή.

Ένα μήνα κράτησε αυτό και μετά γυρνώντας πάλι στα χωριά τους προσπαθούσαν να επισκευάσουν πρόχειρα καταλύματα για την οικογένειά τους. Πισσόχαρτο για στέγη πάνω στους ερειπωμένους τοίχους και γύρω-γύρω τσιατμάδες από λυγιές ή καλαμίδες και λάσπη, χωρίς σκεπάσματα, χωρίς κρεβάτια νηστικοί και άρρωστοι προσπαθούν να επιζήσουν. Άγριος ο χειμώνας του 1943-44. 
 Πολύ δύσκολες οι νύκτες και οι οικογένειες κοιμούνται πλάι στα ζωντανά τους. Μαζί με τους εξαθλιωμένους Μακρύνειους τώρα βρίσκονται και πολλοί Ιταλοί, υπολείμματα μιας Μεραρχίας που προσχώρησε στον ΕΛ.ΑΣ. ύστερα από την συνθηκολόγηση της Ιταλίας τον Σεπτέμβριο του 1943. 
Οι χωρικοί όμως δείχνοντας την μεγαλοψυχία του Έλληνα, συγχώρεσαν τους πρώην εχθρούς τους, που ερείπωσαν τα χωριά τους και άρπαξαν την περιουσία τους και τους πρόσφεραν από το υστέρημά τους, στέγη και ένα κομμάτι ψωμί χρησιμοποιώντας τους ως εργάτες στα κτήματά τους. Έτσι πέρασε η Άνοιξη του 1944.

Στις 4 Αυγούστου 1944, φήμες κυκλοφορούσαν, λόγω μεγάλης κίνησης των Γερμανών στο δρόμο Αγρινίου - Μεσολογγίου, για νέες επιχειρήσεις των κατακτητών κατά των ανταρτών και για άλλους προετοιμασία των Γερμανών, για να φύγουν από την Ελλάδα. Ο κόσμος ανησυχούσε. 
Πράγματι τις πρώτες πρωινές ώρες της 5ης Αυγούστου οι καμπάνες άρχισαν να κτυπούν και οι Μακρύνειοι πήραν πάλι τον δρόμο προς τις χαράδρες του Αράκυνθου έχοντας μαζί τους ότι πρόλαβαν να πάρουν. Τα υπόλοιπα λιγοστά υπάρχοντά τους, τα «πλιατσικολογούν» οι Γερμανοί, οι οποίοι από τα χαράματα πυροβολώντας μπήκανε ξανά στην Μακρυνεία. Καίνε πάλι ότι είχε απομείνει από τον προηγούμενο χρόνο. Παραπήγματα, ταράτσες, αποθήκες. Πύρινες γλώσσες και κολώνες μαύρου καπνού ανεβαίνουν τον ουρανό της Μακρυνείας. 
Η Γερμανική φάλαγγα διασχίζει τη Μακρυνεία με ανοικτά φορτηγά γεμάτα με ρούχα, σκεύη, εργαλεία, άλλα με ζώα από κοτόπουλα μέχρι μοσχάρια και άλλα με τσουβάλια με σιτάρι και καλαμπόκι ακόμη και δοχεία με λάδι. Ότι δεν μπορούσαν να πάρουν το έχυναν ή το παρέδιδαν στη φωτιά. 
Δυστυχώς την Γερμανική αυτή φάλαγγα που διέσχιζε το σωρό ερειπίων και την πλήρη καταστροφή κατά μήκος του δρόμου της Μακρυνείας, ακολουθούσαν μερικές δεκάδες Έλληνες, άλλοι με στολή τσολιά, άλλοι με πολιτικά, οικτροί ουραγοί και συνεργάτες των δημίων της πατρίδας των, όπως αναφέρει στο βιβλίο του ο γιατρός ΑΥΡΗΛΙΩΝΗΣ.

Μετά την Μακρυνεία σειρά είχαν τα χωριά της Τριχωνίδας. Από το Θέρμο έως τον Προυσό, μαύρισε ο ουρανός από το κάψιμο όλων των χωριών.


Οι φωτογραφίες δεν έχουν σχέση
με την περιοχή της Μακρυνείας.
Αλιευμένες από το διαδίκτυο.

Σάββατο, 26 Ιουλίου 2014

Η τραγωδία της Στάνου, Ιούλιος 1963...

...ανήμερα της Αγίας Παρασκευής.


51 χρόνια πριν...
26 Ιουλίου του 1963, ξημερώματα της γιορτής της Αγίας Παρασκευής, μια βάρκα με νεαρούς προσκυνητές από την Στάνου, ανατράπηκε και βούλιαξε στα μισά της λίμνης της Αμβρακίας, παρασέρνοντας στον θάνατο 26 νέους ανθρώπους και παιδιά ηλικίας από οκτώ έως 42 ετών…..
Τριάντα τρία άτομα είχαν επιβιβαστεί σε βενζινόπλοιο για να μεταβούν απέναντι από το χωριό Στάνος, στο παρεκκλήσι της Αγίας Παρασκευής που γιόρταζε. Κι εκεί στη μέση περίπου της διαδρομής, το πλοιάριο ανετράπη...



Ο Τύπος της εποχής έγραψε για το τραγικό συμβάν















Share
Divider Graphics
~Αγρίνιο...Γλυκές Μνήμες~

Τετάρτη, 23 Ιουλίου 2014

Ο Μύλος του Ραμμόπουλου....

...και το Ταμπακαριό του Σκεπαρνιά.



O νερόμυλος του Ραμμόπουλου, λειτουργούσε με νερό που ερχότανε με αύλακα από την Ερμίτσα. Αυτός ο αύλακας δεν εξυπηρετούσε μόνο τον μύλο. Το νερό που έφερνε χρησιμοποιούνταν πρωτίστως στην άρδευση των καπνών. Ο μύλος, που τώρα δεν υπάρχει κάτι που να μαρτυράει την κάποτε ύπαρξή του, βρισκόταν στην πλατεία Μητροπολίτου Χριστοφόρου (Τρία φανάρια) στην Ντούτσαγα. Εξυπηρέτησε για πολλά χρόνια όχι μόνο την περιοχή της Ντούτσαγας αλλά και την ευρύτερη περιοχή καθώς και κόσμο που ερχόταν από άλλες περιοχές, διότι ο Ραμμόπουλος ήταν πολύ καλός μάστορας στο άλεσμα, όπως έλεγαν οι μεγάλοι.
Πίσω από το μύλο φαίνονται οι καμάρες που από πάνω τους περνάει ο αύλακας με το νερό.

Ζωγραφική απεικόνιση του νερόμυλου και του ταμπακαριού.


Το ψηλό σπίτι που φαίνεται πιο πίσω είναι το «Σκεπαρνέικο», το σπίτι του Γιάννη Σκεπαρνιά. Εκεί ήταν και το βυρσοδεψείο που διατηρούσε, το γνωστό στην εποχή του, «Ταμπακαριό του Σκεπαρνιά».

Στην περιοχή της Ντούτσαγας υπήρχαν δύο νερόμυλοι. Αυτός του Ραμμόπουλου και ο «Κάτω Μύλος», όπως τον έλεγαν οι παλιοί, ο μύλος του Δημάκη. Το νερό που έφευγε από τον μύλο του Ραμμόπουλου τροφοδοτούσε στην συνέχεια τον μύλο του Δημάκη.

Δευτέρα, 14 Ιουλίου 2014

12 και 13 Ιουλίου του 1944

Η μάχη της Αμφιλοχίας

Είναι πολύ δύσκολο να αναφερθείς στα γεγονότα εκείνης της μαύρης εποχής. Αντιδράσεις και αμφισβητήσεις από πολλές πλευρές. Για το συγκεκριμένο γεγονός και ιδιαίτερα για τους νεκρούς άμαχους έχει γίνει δίκη, έχουν ειπωθεί πολλά, έχουν αμφισβητηθεί αρκετά, έχουν παραποιηθεί πολλά και ο λόγος, όπως θα διαπιστώσετε διαβάζοντας τα γεγονότα που έλαβαν χώρα εκείνες τις δύο μέρες, εμφανής...οι αγριότητες που συνέβησαν.
Το παρακάτω άρθρο έχει ανηρτηθεί στον "Κόκκινο Φάκελο".





Η μάχη της Αμφιλοχίας έλαβε χώρα από την 12η μέχρι την 13η Ιουλίου του 1944 στην πόλη της Αμφιλοχίας Αιτωλοακαρνανίας στο Ξηρόμερο. Οι μάχη δόθηκε ανάμεσα στον ΕΛΑΣ και τις γερμανικές και συμμαχικές προς αυτές δυνάμεις. Η μάχη της Αμφιλοχίας αποτελεί την μεγαλύτερη τακτική επιχείρηση του ΕΛΑΣ σε όλη την διάρκεια της ένοπλης δράσης του, τόσο από πλευράς δυναμικού όσο και από αυτήν των επιτευγμάτων και έδειξε ότι οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ ήταν εξίσου ικανές να μάχονται αποτελεσματικά και σε κατοικημένη περιοχή.

Η μάχη του ΕΛΑΣ αποφασίστηκε από το Γενικό Αρχηγείο του ΕΛΑΣ για δύο κυρίως λόγους

1) Για να αποδυναμωθεί η Γερμανική δύναμη στον δρόμο Ιωαννίνων Αγρινίου, δρόμος πολύ σημαντικός για τις διακινήσεις αγαθών και στρατευμάτων

2) Γιατί κατά τον Ιούλιο του 1944, με την ναζιστική Γερμανία να βρίσκεται σε υποχώρηση, η γερμανική διοίκηση στην Ελλάδα επιθυμούσε να έχει εξασφαλισμένη την οδική αρτηρία που ένωνε την χώρα με τα Βαλκάνια. Ο λόγος ήταν ότι σε περίπτωση υποχώρησης τους οι δρόμοι έπρεπε να είναι ανοιχτοί. Όμως με τον ΕΛΑΣ να δραστηριοποιείται στην Πίνδο και την Στερεά κάτι τέτοιο δεν ήταν εφικτό. Έτσι ήδη από τον Μάρτη του 1944 οι Γερμανοί ξεκινούν μεγάλη επίθεση στον ΕΛΑΣ Μακεδονίας, Στερεάς και Ηπείρου με δύο μεραρχίες και άλλα ενισχυμένα σώματα στρατού. Έτσι με την μάχη της Αμφιλοχίας ο εχθρός θα αποσπούσε δυνάμεις του και η πίεση σε άλλα μέτωπα θα ελαττώνονταν.

Το 2/39 Σύνταγμα στην Αμφιλοχία



Η μάχη της Αμφιλοχίας ξεκίνησε στις 12 Ιουλίου, όμως ήταν μια επιχείρηση που προετοιμάζονταν εβδομάδες παρθεί η τελική απόφαση για την υλοποίησή της. Αποφασίστηκε λοιπόν να εκτελεστεί σε συνδυασμό με γενικότερες μικρότερης κλίμακας επιχειρήσεις στην περιοχή. Η Αμφιλοχία αποτελεί σταυροδρόμι τριών οδικών οδών, μία πηγαίνει για Αγρίνιο (ανατολικά) , μια για Άρτα και Ιωάννινα (προς Βορρά) και η τελευταία (νοτιοδυτικά) για Βόνιτσα και Λευκάδα. Ο ΕΛΑΣ θέλοντας να εξασφαλίσει την απόλυτη επιτυχία στις επιχειρήσεις στην Αμφιλοχία, έκανε συντονισμένες επιχειρήσεις και κατά μήκος αυτών των τριών αρτηριών. Η ευθύνη για την επιχείρηση, αναλογούσε στην 8η Μεραρχία του ΕΛΑΣ που είχε ως χώρο ευθύνη της την περιοχή Βάλτου - Ξηρομέρου και σταθμό διοίκησης το χωριό Σταθά. Η σύσταση της Μεραρχίας ήταν η παρακάτω:

8η Μεραρχία ΕΛΑΣ

6η Ταξιαρχία (περιοχή αλβανικών συνόρων)
7η Ταξιαρχία ( Σύνταγμα 2/39, 24ο Σύνταγμα)
Συγκρότημα Τζουμέρκων ( 3/40 Σύνταγμα, 5ο Σύνταγμα, ιταλική ορεινή πυροβολαρχία 7,5 χιλ)

Στην μάχη της Αμφιλοχίας μέρος θα έπαιρναν το 2/39 Σύνταγμα, το 24ο και το 3/40. Παρακάτω παραθέτουμε την δική τους σύσταση, σύμφωνα με το Αρχείο Εθνικής Αντίστασης.
2/39 Σύνταγμα

1ο Τάγμα: 290 άνδρες 174 τυφέκια 36 στεν 28 οπλ/λα 4 πολυβόλα
2ο Τάγμα: 310 άνδρες 158 τυφέκια 38 στεν 26 οπλ/λα 4 πολυβόλα
3ο Τάγμα: 340 άνδρες 186 τυφέκια 37 στεν 28 οπλ/λα 4 πολυβόλα
Λόχος μηχ/των: 48 άνδρες 39 τυφέκια 8 στεν 1 οπλ/λα 3 ομαδικοί όλμοι
Διμοιρία ΕΠΟΝ: 37 άνδρες 25 τυφέκια 9 στεν 3 οπλ/λα
Διμοιρία Κατ/φων 18 άνδρες 15 τυφέκια 3 στεν

24ο Σύνταγμα

Άνδρες 430
Τυφέκια 181
Στεν 28
Οπλ/λα 9
Πολυβόλα 2
Ομαδικοί Όλμοι 1


3/40 Σύνταγμα

1ο Τάγμα: 370 άνδρες 218 τυφέκια 67 στεν 27 οπλ/λα 6 πολυβόλα
Ουλαμός Βαθμ/ων 90 άνδρες 52 τυφέκια 18 στεν 6 οπλ/λα
Διμοιρία ΕΠΟΝ 42 άνδρες 20 τυφέκια 15 στεν 3 οπλ/λα
Διμοιρία Κατ/φών 16 άνδρες 12 τυφέκια 4 στεν
Λόχος Μηχ/των 60 άνδρες 41 τυφέκια 9 στεν 2 οπλ/λα 1 πολυβόλα 2 όλμους
2ο Τάγμα 450 άνδρες 319 τυφέκια 34 στεν 28 οπλ/λα 4 πολυβόλα
ΙΒ Πυροβολαρχία 85 άνδρες 65 τυφέκια 10 στεν 3 οπλ/λα 2 πολυβόλα 2 πυροβόλα

Ο καπετάν Γιαννούλης 
με άλλους άνδρες του 2/39 συντάγματος


Πρόσωπα του προσωπικού της 8ης Μεραρχίας

Στρατηγός: Γεράσιμος Αυγερόπουλος
Ταγματάρχης :Πεζικού Κώστας Καρπουζής
Ταγματάρχης: Πεζικού Στάθης Αρέθας
Διευθυντής Γραφείου Επιχειρήσεων: Θέμης Μοσχάτος
Διευθυντής Κρυπτογραφικού : Γεράσιμος Πρίφτης
Λοχαγός Καταστροφών: Λάμπρος Παναγιώτου
Διοικητής 3ου Τάγματος 2/39: Βασίλης Σκιαδάς (Επαμεινώνδας)
Καπετάνιος Πάνος Γιαννούλης: καπετάνιος ομάδας του 3ου Λόχου του 2/39
Καπετάνιος Βασίλης Τσούνης : καπετάνιος ομάδας του 3ου Λόχου του 2/39
Καπετάνιος Νίκος Παπαζέκος : καπετάνιος ομάδας του 3ου Λόχου του 2/39
Καπετάνιος Γ. Στάικος : καπετάνιος ομάδας του 3ου Λόχου του 2/39
Καπετάνιος Γ. Κατσαρός: καπετάνιος ομάδας του 3ου Λόχου του 2/39
Καπετάνιος Γ. Γκαραβέλος : καπετάνιος ομάδας του 3ου Λόχου του 2/39

Τα προπαρασκευαστικά στάδια περιλαμβάνουν πλήθος αναφορών για τις δυνάμεις του εχθρού σε όλη την περιοχή. Επίσης δίνεται εντολή στο ΕΑΜ και την Κομματική Οργάνωση Αμφιλοχίας να παρέχουν το συντομότερο δυνατό, πληροφορίες για τις θέσεις και τους αριθμούς του εχθρού. Την επιχείρηση αυτή αναλαμβάνει ο Βασίλης Στραβομύτης (Κόκκινος), υπεύθυνος του ΕΑΜ Αμφιλοχίας.
Οι πληροφορίες που συγκεντρώνονται στον σταθμό διοίκησης της Μεραρχίας είναι ανησυχητικές και όλα δείχνουν ότι η μάχη θα είναι μεγάλη και δύσκολη.

Ο Ταγματάρχης Στάθης Αρέθας με τους άντρες του
 
Οι πληροφορίες για τις γερμανικές δυνάμεις στην περιοχή ήταν οι παρακάτω:

400 Γερμανοί οπλίτες στην Άρτα
50 Γερμανοί οπλίτες στο φυλάκιο στο Κομποτί ν. Άρτας
100 Γερμανοί οπλίτες στο χωριό Μενίδι με δύο πεδινά κανόνια
30 - 40 Γερμανοί οπλίτες στο φυλάκιο του Μακρινόρους
80 - 90 Γερμανοί οπλίτες στο φυλάκιο στο Κρίκελο σε πλήρη οχύρωση
30 Γερμανοί οπλίτες στο φυλάκιο Αράπη με βαριά πυροβόλα και νάρκες
260 Γερμανοί οπλίτες στην Αμφιλοχία οργανωμένοι σε τρία φυλάκια, στις τρεις εισόδους της πόλης
80 Γερμανοί οπλίτες στο ισχυρό φυλάκιο του Ρίβιου στον δρόμο Αμφιλοχίας - Αγρινίου
200 Γερμανοί οπλίτες στην Βόνιτσα
180 Γερμανοί οπλίτες στο Μοναστηράκι με δύο βαρείς όλμους
Στο Αγρίνιο τεράστια δύναμη Γερμανών, που όμως ήταν εκτός της περιοχής ευθύνης της 8ης Μεραρχίας
Συνολικά στον τομέα δράσης της η 8η Μεραρχία είχε να κάνει με περίπου 1200 άρτια εξοπλισμένους Γερμανούς με μικρή δύναμη ταγματασφαλιτών.

Μέσα στην Αμφιλοχία οι Γερμανοί ήταν οργανωμένοι σε τρία φυλάκια, ένα σε κάθε έξοδο της πόλης. Στην πόλη υπήρχε αποθήκη καυσίμων, στρατώνας, αποθήκες πυρομαχικών, σταθμός οχημάτων και περίπου 200 άλογα και μουλάρια. Οι Γερμανοί διέθεταν πολυβόλα, όλμους και ανεξάντλητα πυρομαχικά. Επίσης πολλά σπίτια είχαν επιταχθεί για να γίνουν στρατώνες, γραφεία ή αποθήκες. Τέλος σημαντικό είναι να αναφερθεί ότι η πόλη ήταν αρτίως συνδεδεμένη με ασύρματο δίκτυο επικοινωνίας.

Πάνος Γιαννούλης


Μπροστά σε αυτές τις συνθήκες η διοίκηση της Μεραρχίας αποφασίζει τα παρακάτω:
Ολοκληρωτική κατάληψη της Αμφιλοχίας
Ολοκληρωτική κατάληψη του Μενιδίου
Χτύπημα και απομόνωση φυλακίου Κρίκελου
Χτύπημα και απομόνωση φυλακίου Ρίβιου
Καταστροφή και φραγή των δρόμων Αγρινίου - Αμφιλοχίας, Βόνιτσας - Αμφιλοχίας, Άρτας - Αμφιλοχίας

Η διοίκηση με το σχέδιό της αυτό αποφασίζει έξυπνα την απομόνωση της Αμφιλοχίας από κάθε δρόμο ή περιοχή που οι Γερμανοί θα μπορούσαν να έχουν στείλει ενισχύσεις. Οι εντολές είναι σαφείς και στοχεύουν σε δύο άξονες: Πλήρη αιφνιδιασμό και οικονομία δυνάμεων. Ο ΕΛΑΣ δεν είχε την δυνατότητα να ανεφοδιάζεται εύκολα ούτε σε προσωπικό ούτε σε υλικά και αν ο αιφνιδιασμός δεν ήταν επιτυχής, η φανερή υπεροχή εξοπλισμού των Γερμανών και η ικανότητά τους για γρήγορα μετακίνηση θα κατέστρεφε την επιχείρηση.

Για τα σώματα του ΕΛΑΣ της 8ης Μεραρχίας αποφασίζονται λοιπόν τα παρακάτω:
Το πρώτο Τάγμα του 2/39 Συντάγματος με εξαίρεση ένα λόχο, θα κινούνταν να εξουδετερώσει το φυλάκιο του Ρίβιου και να ανατινάξει και να ναρκοθετήσει τον δρόμο για Αγρίνιο.
Το δεύτερο Τάγμα του 2/39 θα χτυπούσε το φυλάκιο του Κρίκελου
Το τρίτο Τάγμα του 2/39 ενισχυμένο με το λόχο του πρώτου Τάγματος θα έμπαινε στην Αμφιλοχία
Το 3/40 Σύνταγμα θα τοποθετούνταν αμυντικά στο δρόμο Κομποτί -Μενιδίου
Το 24ο Σύνταγμα θα και τα εφεδρικά της 7ης Ταξιαρχίας θα καταλάμβαναν το Μενίδι και θα ανατίναζαν τον δρόμο Βόνιτσας - Αμφιλοχίας.
Επικεφαλής στην μάχη της Αμφιλοχίας, επιτελικά, τέθηκε ο ταγματάρχης Στάθης Αρέθας και υπεύθυνος της επιχείρησης στην γραμμή πυρός ο διοικητής του 3ου Τάγματος του 2/39, Βασίλης Σκιαδάς. Το προσωπικό που θα πλαισίωνε τον Σκιαδά ήταν εμπειροπόλεμο ενώ αποφασίσθηκε να μην λάβει μέρος στην μάχη κανένας κάτοικος Αμφιλοχίας (με εξαίρεση μόνο στελέχη) για να μην γίνουν αντίποινα στις οικογένειές τους.

Το σχέδιο μάχης που ακολουθήθηκε είναι το παρακάτω και το παραθέτουμε βασιζόμενοι σε αυθεντικό χάρτη που μοιράσθηκε σε όλους τους μαχητές του ΕΛΑΣ. 
Σύνθημα της επιχείρησης : "Φ'σέκι στους φασίστες".

Ο καπετάνιος του 2/39 Βασίλης Τσούνης




Έτσι στήθηκε η επιχείρηση της Αμφιλοχίας από το επιτελείο της 8ης Μεραρχίας και εκτελέσθηκε με στρατιωτική ακρίβεια. Στην συνέχεια μέσα από προσωπικές μαρτυρίες θα πάμε κοντά στους αντάρτες του 2/39 καθώς αυτοί μάχονται δρόμο το δρόμο και σπίτι το σπίτι μέσα στην πόλη της Αμφιλοχίας.


12 Ιουλίου
 ώρα 20:00:  Το σώμα των ανταρτών είναι σε κίνηση στα εξωτερικά υψώματα της πόλης. Το κάπνισμα απαγορεύεται και οι μονάδες αρχίζουν να παίρνουν μία μία τις θέσεις τους. Μια αδύναμη φωτούλα εμφανίζεται στο ύψωμα Παναγίτσα κοντά στην εκκλησία. Σε λίγο σβήνει. Ο 10ος Λόχος είναι εκεί και ξεκινά να κατεβαίνει προς την πόλη.
23:45 : Δύο κόκκινες φλόγες στο ύψωμα κοντά στο Αη - Γιώργη. Τα δύο πολυβόλα είναι στην θέση τους.
23:45: Μιά πράσινη λάμψη στην Παναγία. Το φυλάκιο του Αη- Γιώργη έχει πέσει. Τρείς Γερμανοί σκοποί που βρίσκονταν εκεί είναι νεκροί. Οι αντάρτες στήνουν μικρό όλμο στραμμένο προς την θάλασσα φοβούμενοι την έλευση σκαφών.
24:00: Περίπου 500 ΕΛΑΣίτες βρίσκονται ακροβολισμένοι στις παρυφές της πόλης περιμένουν το σύνθημα της επίθεσης
24:05: Μια τεράστια έκρηξη δονεί την ατμόσφαιρα. Ο δρόμος προς Άρτα έχει ανατιναχθεί από τον 11ο Λόχο. Στο Κρίκελο ξεκινά η μάχη, οι αντάρτες χτύπησαν και εκεί. Οι Γερμανοί αιφνιδιάζονται και δεν προλαβαίνουν να εφαρμόσουν το σχέδιο συναγερμού τους. Απομονωμένοι σε σπίτια και κτίρια προσπαθούν να συνδεθούν με την διοίκηση με φωνές, σφυρίγματα και φωτοβολίδες. Κάθε σπίτι, κάθε παράθυρο είναι μια φωλιά πολυβόλου που ξερνάει καυτό σίδερο στους αντάρτες. Ντόπιοι δοσίλογοι χτυπούν και αυτοί από τα παράθυρα. Σε αυτούς προστίθενται και άνδρες του Ζέρβα και του Χούτα που βρίσκονται στην πόλη. Η Χωροφυλακή δεν λαμβάνει μέρος στην μάχη. Έχει συμφωνήσει να μην χτυπήσει τον ΕΛΑΣ και να μην δεχθεί την δική του επίθεση.

13 Ιουλίου 
ώρα 3:00: Το φυλάκιο κοντά στον δρόμο του Αγρινίου και πολλές άλλες εστίες αντίστασης φλέγονται. Ένας πολίτης βγαίνει στο παράθυρο με ένα δίκαννο και ρίχνει στους αντάρτες φωνάζοντας "Βοήθεια Έλληνες". Οι αντάρτες του ρίχνουν και τον σκοτώνουν. Ο κάτοικος αυτός προφανώς πανικοβλήθηκε ή δεν κατάλαβε τι γίνεται και έριξε. Ήταν ένα καθ' όλα ατυχές περιστατικό.
3:30: Καίγεται το σπίτι του προδότη Τσικνιά. Οι οικογένειά του έχει οδηγηθεί έξω από τους αντάρτες. Τους δίνεται χειρόγραφη προειδοποίηση και αφήνονται ελεύθεροι. Στον τομέα του 10ου Λόχου καίγεται το σπίτι του Ευγένιου Στράτου. Η μάχη μαίνεται σκληρή . Ξεσπά βροχή. Ιαχές, κραυγές και πυροβολισμοί ακούγονται μαζί με τις βροντές του ουρανού.
4:00: Στον σταθμό διοίκησης φθάνουν οι πρώτες αναφορές. Γερμανοί σκοτωμένοι και αιχμάλωτοι πάνω από 100, ανάμεσά τους και λίγοι camissa nera (Ιταλοί μελανοχίτωνες). Σύμφωνα με τις αναφορές η μάχη πρέπει να πλησιάζει στο τέλος της, όμως τα πράγματα δεν είναι καθόλου έτσι. Αποβραδίς, στην πόλη έχουν έρθει 7 καμιόνια γεμάτα Γερμανούς στρατιώτες που τοποθετήθηκαν σε διάφορα σπίτια. Οι Γερμανοί αυτοί, που ως τώρα δεν είχαν ρίξει λόγω της νύχτας και του ότι δεν είχαν συνδεθεί, με το ξημέρωμα αρχίζουν να ρίχνουν. Νέες εστίες ξεφυτρώνουν σε ολόκληρη την πόλη. Κανείς δεν γνωρίζει ακόμα που και πόσοι είναι. Η στρατηγική πλέον αλλάζει, στο σημείο αυτό εάν δεν υπήρχε η παλικαριά και η αυτοθυσία των ανταρτών και των καπεταναίων τους όλα θα είχαν χαθεί.
6:00: Η μάχη συνεχίζεται σκληρή και αποφασιστική και από τις δύο μεριές. Ο ήλιος ανεβαίνει. Στο ύψωμα του κάστρου τοποθετούνται όργανα της μπάντας του ΕΛΑΣ και παίζουν το "Μαύρη ειν' η νύχτα στα βουνά", το δοξασμένο τραγούδι του αλβανικού. Οι αντάρτες παίρνουν νέα δύναμη. Ξαφνικά ενώ έχει συμφωνηθεί διαφορετικά οι Χωροφύλακες αρχίζουν να ρίχνουν σε δύο τραυματισμένους ΕΛΑΣίτες που περνάνε κοντά στο κτίριο της Χωροφυλακής. Ομάδα του 3ου λόχου θα κινηθεί αργότερα προς τα εκεί και θα πάρει θέσεις. Στις φωνές των ανταρτών οι χωροφύλακες θα απαντήσουν με σφαίρες. Οι αντάρτες κινούνται αποφασιστικά και καίνε ολόκληρο το κτίριο της Χωροφυλακής με το περιεχόμενό του.
7:00: Η μάχη φθάνει στο αποκορύφωμά της. Οι απώλειες είναι πολλές. Η αποφασιστικότητα των ανταρτών, οδηγεί την πλάστιγγα της μάχης να γείρει προς το μέρος τους. Ο αντάρτης από την Αμφιλοχία Οδυσσέας (Αναστασίου) βρίσκει τον μικρό του αδελφό νεκρό σε μια έφοδο. Σκύβει τον φιλάει και του κλείνει τα μάτια. Του ψιθυρίζει δύο λόγια και μετά ορμάει στην μάχη φωνάζοντας "Πάντα μπροστά παιδιά". Αργότερα θα βρει και εκείνος τον θάνατο.
8:00: Ο αγώνας έχει μεταβληθεί σε αγώνα θέσεων. Ο γιατρός Νικολάου επιδένει και πολεμά. Το ισχυρότερο κτίριο των Γερμανών είναι το σπίτι του καπετάνιου Παπαζέκου. Είναι τρίπατο και σε ύψωμα. Γύρω γύρω είναι ενωμένο με τα δύο διπλανά σπίτια και στα παράθυρα έχουν στηθεί πολυβόλα. Εκεί φθάνει ο καπετάνιος Τσούνης με την ομάδα του. Ο ίδιος διστάζει να κάψει το σπίτι του φίλου του. Από την απέναντι μεριά ο Παπαζέκος του φωνάζει "Κάφτο γαιδάρα" (τον φώναζε χαϊδευτικά έτσι λόγω του ύψους του). Ο Τσούνης δεν θα το κάψει και έτσι θα έρθει ο ίδιος ο Παπαζέκος με δύο βαρέλια βενζίνη και θα το πυρπολήσει ολοσχερώς. Το σπίτι που ήταν γεμάτο πυρομαχικά ανατινάζεται βίαια.
9:00: Την νίκη θα καθορίσουν πια οι εφεδρείες. Στην μάχη ρίχνονται δύο ομάδες του 9ου Λόχου του 2/39 , με αρχηγό τον Παπαζέκο θα ανατινάξουν τις αποθήκες πυρομαχικών των Γερμανών. Η έκρηξη είναι τέτοια που κάμπτει το ηθικό του εχθρού. Ελάχιστες εστίες αντίστασης μένουν πια. Ένα σπίτι στον τομέα του 11ου λόχου προβάλλει ακόμα αντίσταση. Όλα βαίνουν καλώς μέχρι την στιγμή που μια σφαίρα τρυπάει τον πνεύμονα του Βασίλη Σκιαδά. Ο Σκιαδάς τοποθετείται σε φορείο και μεταφέρεται άμεσα στα Σερδίνια για να εγχειριστεί. Θα καταφέρει να επιβιώσει μέχρι το 1946 που θα δολοφονηθεί από τους χωροφύλακες. Η διοίκηση δίνεται στον Βασίλη Τσούνη. Το ματωμένο χειρόγραφο του Σκιαδά φθάνει στα χέρια του και το νέο φαίνεται να ατσαλώνει του αντάρτες παρά να τους πτοεί.
11:00 Το σπίτι στον τομέα το 11ου λόχου θα βομβαρδιστεί άγρια με όλμους και θα τυλιχθεί στις φλόγες. Ελάχιστες εστίες αντίστασης απομένουν πια. Η Αμφιλοχία έχει απελευθερωθεί.
12:00 -17:00: Η πόλη είναι ελεύθερη, οι κάτοικοι βγαίνουν σιγά σιγά στους δρόμους και αγκαλιάζουν τους αντάρτες. Δύο μικρές εστίες μένουν ακόμα αλλά είναι απομονωμένες και δεν ενοχλούν τους αντάρτες. Η γαλανόλευκη κυματίζει στην πλατεία της Αμφιλοχίας δίπλα στην θάλασσα.
18:30: Ενώ αντάρτες προσπαθούν να σηκώσουν σημαία στο 
διοικητήριο, ακούγεται ο βόμβος από τρία πλοιάρια που πλησιάζουν στον κόλπο. Παράλληλα γερμανικά τανκ εμφανίζονται από τον δρόμο προς Αγρίνιο και ρίχνουν στα υψώματα. Έχει έρθει η ώρα της σύμπτυξης και της υποχώρησης. Οι κάτοικοι δακρύζουν.
18:50 - 19:00: Τα τανκ και οι νέες γερμανικές δυνάμεις μπαίνουν στην Αμφιλοχία. Οι αντάρτες όντας πεζοί καταφέρνουν να γλιτώσουν χάρη σε ένα τυχαίο περιστατικό. Ο καπετάνιος Γιαννούλης βλέποντας τους σορούς από πτώματα των Γερμανών αποφάσισε να τα τακτοποιήσει πάνω στον δρόμο. Έτσι όταν τα τανκ βρέθηκαν σε αυτό το σημείο βρέθηκαν στο δίλημμα του να τα πολτοποιήσουν ή να χάσουν χρόνο μαζεύοντάς τα. Τελικά επέλεξαν το δεύτερο αφήνοντας τους αντάρτες να διαφύγουν.

Αποτελέσματα της μάχης

Οι απώλειες των Γερμανών ήταν συντριπτικές: 270 νεκροί Γερμανοιταλοί, εκτός αυτών που αποτεφρώθηκαν. Πιάσθηκαν 57 αιχμάλωτοι.
Οι απώλειες των ανταρτών ήταν και αυτές μεγάλες.


Λάφυρα

Η μάχη της Αμφιλοχίας ήταν πολύ σημαντική και λόγω της μεγάλης ποσότητας πολεμικού υλικού που καταλήφθηκε από τον ΕΛΑΣ. Συγκεκριμένα καταλήφθηκαν: 300 μάουζερ , 400 βαριά και ελαφρά αυτόματα όπλα, 65 μεταγωγικά γεμάτα τρόφιμα και πυρομαχικά (δύο φορτηγά τροφίμων μοιράσθηκαν στον κόσμο). Πολύ υλικό ιματισμού και υπόδησης. Πολλά φάρμακα και τηλεφωνικό υλικό. Πάνω από 60 μουλάρια και άλογα. Η λευκή φοράδα με την οποία ο Άρης Βελουχιώτης μπήκε στην Λαμία ήταν δώρο του 2/39 από την μάχη της Αμφιλοχίας.



O τραγικός πατέρας...

Καμιά φορά, τόσο σε αυτό το blog όσο και στην πραγματικότητα αναλογιζόμαστε ιστορίες και συμβάντα που γνωρίζουμε ότι έγιναν χωρίς να μπορούμε 100% να νιώσουμε όπως οι πρωταγωνιστές τους.
 Έτσι και εδώ που μιλήσαμε για την ηρωική μάχη του ΕΛΑΣ στην Αμφιλοχία δεν θα μπορούσαμε να έρθουμε στην θέση των ανθρώπων που μάχονταν αλλά και των όσων τους βλέπανε έντρομοι από τα παράθυρά τους. 

Ο Κ. Αναστασίου είχε τρία παιδιά: τον Θύμιο τον Χαράλαμπο και τον Γιώργο. Στην μάχη της Αμφιλοχίας, ο πατέρας αυτός έχασε τα δύο. Οι Γερμανοί αφού ανακατέλαβαν την πόλη είχαν μαζέψει τα πτώματα των πεσόντων στην πλατεία και αρνούνταν να τα θάψουν. Ο πατέρας αυτός τότε, μέσα σε όλη του την τραγικότητα πήγε ένα σκοτεινό βράδυ με ένα σακί και ένα μαχαίρι και έκοψε κρυφά τα κεφάλια από τα παιδιά του. Δεν μπορούσε ο τραγικός αυτός πατέρας να τα σηκώσει και τα δυο στα χέρια και να τα θάψει χωρίς να τον δουν. Έτσι αποφάσισε να θάψει μοναχά τα κεφάλια. Τα έθαψε στον βορινό τοίχο του νεκροταφείου. 

Οι νεκροί του ΕΛΑΣ


Ο άμαχος πληθυσμός
Οι νεκροί άμαχοι της μάχης της Αμφιλοχίας (τα στοιχεία από αυτόπτες μάρτυρες, εν ζωή μαχητές, Βιβλία των Θέμη Μοσχάτο, Φιλ. Γελαδόπουλο)

Ελισάβετ Τσιρογιάννη, ετών 80, θανούσα από αδέσποτη σφαίρα στο παράθυρο του σπιτιού της.
Αγγελική Τριανταφύλλου, ετών 78, θανούσα κατά την ανταλλαγή πυρών ανάμεσα σε Γερμανούς και αντάρτες. Πέθανε στην αυλή του σπιτιού της.
Δημήτρης Φλώρος, πυροβολήθηκε από αντάρτη αφού του έριξε με το δίκαννο, πιθανότατα μπερδεύτηκε αφού έριχνε φωνάζοντας "βοήθεια Έλληνες".
Αλέκος Βαζούρας, ετών 70, σκοτώθηκε από αδέσποτη σφαίρα ενώ στο σπίτι του είχαν οχυρωθεί Γερμανοί.
Γιώργος Φίλος, ετών 75 σκοτώθηκε από αδέσποτη σφαίρα κατά την ανταλλαγή πυρών.




Share
Divider Graphics
~Αγρίνιο...Γλυκές Μνήμες~