Τετάρτη, 30 Οκτωβρίου 2019

Γενική άποψις Αγρινίου


Η παρακάτω φωτογραφία είναι αποτέλεσμα ένωσης δύο καρτ-ποστάλ.
Πρέπει να είναι τραβηγμένες από τα βορειοδυτικά του πάρκου.
Ο κεντρικός δρόμος μάλλον είναι η Ελ. Βενιζέλου.


Το κτίριο που φαίνεται στο βάθος πρέπει να είναι το Παπαστράτειο Γυμνάσιο , και στο βάθος αριστερά αχνοφαίνεται ο Ι. Ναός της Αγίας Σωτήρας. 


Πατήστε πάνω στην φωτό για μεγέθυνση



Η δεύτερη φωτογραφία είναι τραβηγμένη από το κωδωνοστάσιο της Αγίας Τριάδος.
Διακρίνονται οι καπναποθήκες του Παναγόπουλου και λίγο πιό δεξιά η δεξαμενή επί της οδού Γρίβα.

Πατήστε πάνω στην φωτό για μεγέθυνση


Λεπτομέρεια της παραπάνω φωτογραφίας:

Πατήστε πάνω στην φωτό για μεγέθυνση

Η τρίτη φωτογραφία είναι τραβηγμένη από την σημερινή περιοχή του Αγίου Γεωργίου το 1886. 
Η κεντρική οδός είναι η οδός Μεσολογγίου (τότε), οδός Χ. Τρικούπη (σήμερα).


Πατήστε πάνω στην φωτό για μεγέθυνση
Μία άλλη επιχρωματισμένη καρτ ποστάλ -με αρκετά χρόνια διαφορά- από το ίδιο σημείο τραβηγμένη. Πιό πυκνοκατοικημένη η πόλη.

Πατήστε πάνω στην φωτό για μεγέθυνση


Στην τέταρτη φωτογραφία βλέπουμε τον σιδηροδρομικό σταθμό της πόλης το 1895.

Πατήστε πάνω στην φωτό για μεγέθυνση

Share
Divider Graphics
~Αγρίνιο...Γλυκές Μνήμες~

Τετάρτη, 23 Οκτωβρίου 2019

Οι Αρχειομαρξιστές του Αγρινίου....



...ένας φοβερός και άδικος διωγμός
το 1944



Το Αγρίνιο άρχισε να εξελίσσεται ραγδαία σαν πόλη και οικονομικό κέντρο από τα τέλη του 19ου αιώνα κυρίως χάρη στη μεγάλη ανάπτυξη της καλλιέργειας, επεξεργασίας και εμπορίας καπνού. Με την ίδρυση των καπνεργοστασίων και των μεγάλων καπναποθηκών, το Αγρίνιο γίνεται μια από τις πιο σημαντικές εργατουπόλεις της Ελλάδας αλλά και πρωτοπορεί όσον αφορά το εργατικό κίνημα. Ήδη στα 1911 ιδρύεται σωματείο καπνεργατών (από τα παλαιότερα στην Ελλάδα).Οι καπνεργάτες υπήρξαν το «βαρύ πυροβολικό» του ελληνικού εργατικού κινήματος στα πρώτα του βήματα, και σχεδόν σε όλη την περίοδο του μεσοπολέμου, ενώ η Καπνεργατική Ομοσπονδία Ελλάδος (Κ.Ο.Ε.), που ιδρύθηκε το 1919, ήταν η μαζικότερη συνδικαλιστική οργάνωση. Σπουδαίο ρόλο μέσα στο προλεταριάτο της πόλης έπαιξε και το προσφυγικό στοιχείο, που εγκαταστάθηκε με αρκετές χιλιάδες μετά το 1922.


Με την ίδρυση του ΣΕΚΕ (ΚΚΕ) και της ΓΣΕΕ το 1918, τα πιο πρωτοπόρα τμήματα της αγρινιώτικης εργατικής τάξης στρέφονται αποφασιστικά προς τον επιστημονικό σοσιαλισμό και το κομμουνιστικό κίνημα. Και αρχίζουν οι αγώνες για διεκδικήσεις των συμφερόντων της εργατικής τάξης, που όχι μόνο δεν είχε να ζηλέψει τίποτα από την αντίστοιχη κίνηση σε πιο μεγάλες πόλεις αλλά σε πολλές περιπτώσεις αποτέλεσε και πρότυπο αυτών. Μέσα από τους αγώνες αυτούς καλλιεργήθηκε ο τύπος του πρωτοπόρου Αγρινιώτη εργάτη, του σκληραγωγημένου, ανυποχώρητου και με απόλυτη συνέπεια μαχητή του εργατικού κινήματος.

Από πολύ νωρίς μια ισχυρότατη μερίδα των πρωτοπόρων κομμουνιστών εργατών του Αγρινίου προσανατολίστηκε προς την αριστερή αντιπολίτευση του ΣΕΚΕ (ΚΚΕ) και συγκεκριμένα προς τον αρχειομαρξισμό. Ο αρχειομαρξισμός υπήρξε ένα ιδιότυπο επαναστατικό ρεύμα των πρώτων χρόνων του ελληνικού εργατικού κινήματος. Η ονομασία του προέρχεται από το θεωρητικό περιοδικό «Αρχείον του Μαρξισμού», που άρχισε να εκδίδεται στα 1923, με σκοπό τη διαμόρφωση ιδεολογικά καταρτισμένων στελεχών μέσα στο πολύ νεαρό και άπειρο τότε ελληνικό κίνημα. Παρότι βασικά στελέχη τού μετέπειτα αρχειομαρξισμού συμμετείχαν -και μάλιστα έπαιξαν αποφασιστικό ρόλο- στο ιδρυτικό συνέδριο του ΣΕΚΕ (ΚΚΕ) το 1918, σύντομα κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι τα σοσιαλδημοκρατικά στοιχεία που κυριαρχούσαν στην ηγεσία του ΣΕΚΕ (ΚΚΕ) αποτελούσαν ένα μεγάλο εμπόδιο για την ανάπτυξη του κομμουνιστικού κινήματος στην Ελλάδα. Έτσι, και μετά την κυκλοφορία του «Αρχείου του Μαρξισμού» και τις μαζικές διαγραφές απ’ το ΚΚΕ, έβαλαν μπροστά την ίδρυση ενός νέου επαναστατικού ρεύματος. Το ρεύμα αυτό γνώρισε μια ραγδαία ανάπτυξη μέσα στο εργατικό κίνημα, συνέκλινε με τις θέσεις του Τρότσκυ και της Αριστερής Αντιπολίτευσης στην ΕΣΣΔ, συγκρούστηκε σκληρά με το ΚΚΕ και έφτασε σε ένα εξαιρετικά υψηλό επίπεδο οργανωτικότητας και αποτελεσματικότητας στην πάλη.
Με παρέμβαση του ίδιου του Λέοντα Τρότσκυ στα 1930, η οργάνωση των αρχειομαρξιστών ανακηρύχθηκε επίσημο ελληνικό τμήμα της Διεθνούς Αριστερής Αντιπολίτευσης, με την ονομασία ΚΟΜΛΕΑ (Κομμουνιστική Οργάνωση Μπολσεβίκων Λενινιστών-Αρχειομαρξιστών) και εφημερίδα την περίφημη «Πάλη των Τάξεων». Οι αρχειομαρξιστές-τροτσκιστές είχαν υπό τον έλεγχό τους 50 εργατικά σωματεία, τρία μεγάλα κινήματα της εποχής (αναπήρων και θυμάτων πολέμου, φυματικών, ανέργων), ενώ διέθεταν σχηματισμούς σε όλες τις πόλεις και κωμοπόλεις της Ελλάδας, καθώς και σε πολλά χωριά.

Το σπίτι όπου συγκεντρώνονταν οι αρχειομαρξιστές του Αγρινίου
κατά τις δεκαετίες 1920-1930. (Αρχείο Γιώργου Ρίζου).
Από το βιβλίο του Γιάννη Καρύτσα.


Ο Θανάσης Κακογιάννης στο βιβλίο του "Μνήμες και σελίδες της εθνικής αντίστασης" γράφει για τους διωγμούς των αρχειομαρξιστών:

Ο φοβερός, άδικος και εξοντωτικός διωγμός των αρχειομαρξιστών - τροτσκιστών του Αγρινίου, όπως του Βασίλη Ράφτη από το Αγρίνιο, των αδελφών Καπετανάκη, των Καλογεράκη, Κώστα Αθ. Λαδά, Νίκου Γ. Παγώνη, Ν. Χ. Ζησιμόπουλου, Κ. Μπαϊρακτάρη, Ξανθόπουλου και άλλων, στο συνοικισμό του Αγίου Κωνσταντίνου, και των αδελφών Μήτσου και Θεμελή Θεμελιδάκη, στην Αθήνα (ήταν κάτοικοι του Αγ. Κωνσταντίνου), ύστερα από εντολή, της καθοδήγησης του ΚΚΕ, προκάλεσε την κραυγαλέα αποδοκιμασία των αγωνιστών του Αγρινίου.

Τότε, εκείνο που προεξήρχε ήταν ο αγώνας κατά των κατακτητών και όχι η αντιπαράθεση και το ξεκαθάρισμα ιδεολογικών διαφορών. Οι παραπάνω είχαν ενταχθεί στον ΕΛΑΣ και κανείς δεν είχε καταμαρτυρήσει οτιδήποτε εναντίον τους για αντιεαμική ή όποια άλλη δράση.

Το επιχείρημα, ότι υπήρχε φόβος, οι αρχειομαρξιστές - τροτσκιστές στην πόλη του Αγρινίου, να υπονομεύσουν από τα μέσα τον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα, λόγω ιδεολογικής - κομματικής αντίθεσης, ήταν καθ' ολοκληρίαν αβάσιμο, μπροστά στη δύναμη των οργανώσεων του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και του ΚΚΕ.


Για τους Αρχειομαρξιστές - Τροτσκιστές γράφει το ανώτερο στέλεχος του ΚΚΕ, γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπής του ΕΑΜ, κατά την περίοδο της Κατοχής, Θανάσης Χατζής:

« .... Τα περισσότερα από τα μέλη των τροτσκιστικών ομάδων προσχώρησαν στην αντίσταση και μπήκαν αργότερα στο ΕΑΜ. Πολλοί απ' αυτούς αγωνίστηκαν με συνέπεια, ενώ μερικοί, μη μπορώντας ν' απαλλαγούν από τις προλήψεις και τις προκαταλήψεις τους, πέρασαν σε υπονομευτική δράση μέσα στις γραμμές του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ". 




ΠΑΝΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ


Το πρώτο στέλεχος του αρχειομαρξισμού στο Αγρίνιο υπήρξε ο Πάνος Αναστασίου. Τσαγκάρης, από το χωριό Καλύβια, κατέβηκε σε ηλικία 16 ετών, το 1918, στην Αθήνα και το 1921 συνδέθηκε με τον Φραγκίσκο Τζουλάτι. (Ο Τζουλάτι ήταν ο πρώτος Έλληνας Μπολσεβίκος-Λενινιστής, από το 1916. Υπήρξε από τους ηγέτες της αριστερής πτέρυγας στο ιδρυτικό συνέδριο του ΣΕΚΕ (1918) και, εν συνεχεία, έγινε ο πρώτος ηγέτης του Αρχείου του Μαρξισμού).  
Ο Πάνος Αναστασίου έλαβε μέρος στην πρώτη συνδιάσκεψη του Αρχείου, το 1924. Επιστρέφοντας στο Αγρίνιο τον επόμενο χρόνο, ανέπτυξε αμέσως μια εξαιρετικά πλούσια δραστηριότητα. Αναδείχτηκε σε ηγέτη του σωματείου των τσαγγαράδων της πόλης, υπήρξε για ένα διάστημα γραμματέας του Εργατικού Κέντρου Αγρινίου, έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ιστορική Γενική Απεργία του 1926 αλλά δούλεψε και για την οργάνωση και άλλων εργατικών κλάδων. Είχε σπουδαία ιδεολογική κατάρτιση. Ήταν αυτός που στρατολόγησε τα περισσότερα μέλη του αρχειομαρξιστικού πυρήνα του Αγρινίου και, καθώς μέχρι τη Γενική Απεργία οι αρχειομαρξιστές στο Αγρίνιο δεν είχαν διαγραφεί από το ΚΚΕ, κατάφερε να κερδίσει στον αρχειομαρξισμό και την πλειοψηφία του τοπικού τμήματος του ΚΚΕ. Μεταξύ των άλλων επιτυχιών του, βοήθησε να κερδηθεί από τους αρχειομαρξιστές η διοίκηση της οργάνωσης των Μικρασιατών προσφύγων της πόλης, της Παμπροσφυγικής. Το 1928 πήρε μέρος στο 4ο Συνέδριο της ΓΣΕΕ. Το 1930, όταν δούλευε καπνεργάτης, πρωταγωνίστησε σε μια μεγάλη απεργία των καπνεργατών (μάλιστα, σε κόντρα με το ΚΚΕ, που ήταν κατά της απεργίας και είχε διασπάσει το σωματείο). Ο ίδιος και οι άλλοι πρωτεργάτες της απεργίας καταδικάστηκαν σε βαριές ποινές με το «Ιδιώνυμο» (νόμος 4229 του Βενιζέλου «περί των μέτρων ασφαλείας του κοινωνικού καθεστώτος»). 
Ο σταλινικός μηχανισμός τον μισούσε βαθιά, γιατί αυτός ήταν ο πρωτεργάτης για το πέρασμα υπό την ηγεσία του αρχειομαρξισμού-τροτσκισμού μιας σειράς σωματείων της πόλης. Αποφασιστικός και πάντα μαζικό στοιχείο, προσχώρησε νωρίς στον ΕΛΑΣ και έγινε υπεύθυνος στο χωριό Καλύβια Αγρινίου. Τον Ιανουάριο του 1944 του ανατέθηκε να ανατινάξει το τρένο με ταγματασφαλίτες που ερχόταν στο Αγρίνιο και θα περνούσε από τα Καλύβια. Τα εκρηκτικά, όμως, δεν του παραδόθηκαν ποτέ –είτε σκόπιμα, είτε από ολιγωρία– και η ανατίναξη δεν έγινε. Ο Αναστασίου για την μη διεκπεραίωση της ανατίναξης, πέρασε από απανωτά ανταρτοδικεία, απολογήθηκε και αθωώθηκε. Στη συνέχεια τον έστειλαν στο Καρπενήσι, όπου τότε βρισκόταν ο Βελουχιώτης. Οι σταλινικοί του Αγρινίου δεν ήξεραν ότι ο Αναστασίου γνώριζε πολύ καλά τον Άρη. Ο Βελουχιώτης τον καθησύχασε. Σύμφωνα με μαρτυρίες, έσκισε το κατηγορητήριο και τον προμήθευσε με ένα σημείωμα για να κυκλοφορεί ελεύθερα. Η εξέλιξη αυτή, όμως, ανησύχησε ακόμα περισσότερο τους σταλινικούς. Αρχές Μαρτίου του 1944 τον συνέλαβαν πάλι και τον δολοφόνησαν στο Καρπενήσι τον Απρίλιο του 1944.



ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΣ ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ
ΜΗΤΣΟΣ ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ
ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ



Οι Καπετανάκηδες ήταν Μικρασιάτες στην καταγωγή.
Τριαντάφυλλος Καπετανάκης

Ο Τριαντάφυλλος Καπετανάκης υπήρξε πρωτοπόρος του καπνεργατικού κινήματος της πόλης, με ιδιαίτερη συνεισφορά στη μεγάλη απεργία του 1926, αλλά ήταν και από τους πρωτεργάτες της απεργίας του 1930. Εκλέχθηκε μέλος της πρώτης Κεντρικής Επιτροπής του τροτσκιστικού κόμματος (ΚΟΜΛΕΑ) τον Μάρτιο του 1932. Από τη δεκαετία του ’30 και μετά, έδρασε κυρίως στην Αθήνα.

Ο Μήτσος Καπετανάκης πρωταγωνίστησε σε όλους τους καπνεργατικούς αγώνες και αντιπροσώπευσε δύο φορές τους καπνεργάτες του Αγρινίου στην Ομοσπονδία. Αργότερα ανέπτυξε πλούσια δράση με τους αρχειομαρξιστές στην Αθήνα και έπαιξε ηγετικό ρόλο στην απεργία του Κοκκαλάδικου του Ρουφ το 1928,  στην καπνεργατική απεργία του Πειραιά τον Ιούνιο του 1927 και το 1936 στην 
Μήτσος Καπετανάκης

απεργία στο εργοστάσιο του Παπαστράτου στον Πειραιά. Ανέβηκε στο βουνό τον Απρίλιο του 1944.
Συνελήφθη από σταλινικούς και κρατήθηκε για μήνες στο Μπερίκο (Δρυμώνας) μαζί με τον αδερφό του Λευτέρη.Ύστερα από ανακρίσεις, εκτελέστηκε τον Ιούλιο του 1944 στο Ζελίχοβο.

Ο Γιάννης Καπετανάκης ήταν, επίσης, καπνεργάτης, ενεργότατος στο σωματείο αλλά και στην αρχειομαρξιστική-επαναστατική κίνηση. Πήρε μέρος σε όλους τους αγώνες των καπνεργατών. Στη δικτατορία Μεταξά συνελήφθη σε επιδρομή της αστυνομίας στο σπίτι των Καπετανάκηδων και εξορίστηκε για δύο χρόνια στην Ανάφη. 

Λευτέρης Καπετανάκης. Συνελήφθη τον Μάιο και εκτελέστηκε τον Ιούλιο του 1944 στο Ζελίχοβο, σε ηλικία μόλις 23 ετών. Δεν ήταν μέλος της οργάνωσης. Δολοφονήθηκε μόνο και μόνο επειδή ήταν από μια οικογένεια αρχειομαρξιστών  Από τα υπόλοιπα αδέρφια, ο Τριαντάφυλλος Καπετανάκης γλίτωσε επειδή βρισκόταν στην Αθήνα, ενώ ο Νίκος και ο Γιάννης συνελήφθησαν αλλά σώθηκαν κατόπιν εντόνων διαμαρτυριών διαφόρων συγγενών τους. Τον Γιάννη τον έσωσε ανώτατο στέλεχος του τοπικού ΕΑΜ, που υπήρξε επί χρόνια εργοδότης του και τον συμπαθούσε. 



ΓΙΑΝΝΗΣ ΘΕΜΕΛΗΣ
ΜΗΤΣΟΣ ΘΕΜΕΛΗΣ


Οι Θεμελήδες ήταν και αυτοί μικρασιατικής καταγωγής.
Γιάννης Θεμελής

Ο Γιάννης Θεμελής συμμετείχε απ’ τους πρώτους στο καπνεργατικό κίνημα της πόλης και στον τοπικό πυρήνα των αρχειομαρξιστών. Το 1925 είχε ήδη μια φυλάκιση, μαζί με τον αδερφό του Μήτσο, στη Λάρισα, για συνδικαλιστική δράση. Πρωτεργάτης και αυτός και ο αδερφός του στη μεγάλη απεργία του 1926. Αν και απλός εργάτης, με την αυτομόρφωση έφτασε σε ένα πολύ υψηλό επίπεδο, σε σημείο να δίνει διαλέξεις θεωρητικές, φιλοσοφικές και συνδικαλιστικές, όχι μόνο στο Αγρίνιο αλλά και στην Αθήνα, όπου δραστηριοποιήθηκε κυρίως από το 1927. Ευρισκόμενος στο Αγρίνιο, συνελήφθη στα αιματηρά γεγονότα του Οκτωβρίου 1929, δικάστηκε και κάθισε στη φυλακή για τουλάχιστον δύο χρόνια.

Ο Μήτσος Θεμελής, ήταν από τους πρωτεργάτες της μεγάλης απεργίας του ’26 και όλων των καπνεργατικών αγώνων. Με πολλές διώξεις και φυλακίσεις. Ήταν από τους βασικούς ηγέτες στην καπνεργατική απεργία του Πειραιά το 1927 και στην απεργία του εργοστασίου Λιπασμάτων του Πειραιά το 1929. Άλλαξε πολλές δουλειές από το κυνηγητό που υφίσταντο από τους εργοδότες, τους χωροφύλακες και τους χαφιέδες. 
Μήτσος Θεμελής

Εκτελέστηκε στην Αθήνα κατά τη διάρκεια των Δεκεμβριανών. Επιστρέφοντας από κάποια από τις μεγάλες διαδηλώσεις του Δεκεμβρίου του ’44, οι σταλινικοί έμαθαν ότι είχε βγάλει λόγο σε ορισμένους καπνεργάτες. Το ίδιο βράδυ τον πήραν από το σπίτι του στην Κοκκινιά. Ενώ τον πήγαιναν σε ένα λόφο που χρησιμοποιούνταν για εκτελέσεις, επιχείρησε να διαφύγει. Το σώμα του βρέθηκε κατατρυπημένο από τις σφαίρες. Ο αδερφός τους Γιάννης Θεμελής, που ζούσε επίσης στην Αθήνα, στο Παγκράτι, γλίτωσε την ίδια περίοδο δύο φορές τη σύλληψη και εκτέλεση.

Ο Θεμελής Θεμελής, αδερφός των προηγούμενων, δικηγόρος, δεν ήταν οργανωμένος στο κίνημα. Εκτελέστηκε παρ’ όλα αυτά, τον Δεκέμβριο του 1944 στο Παγκράτι, μόνο και μόνο γιατί είχε αδερφούς στελέχη του τροτσκισμού.



ΧΡΗΣΤΟΣ ΛΑΔΑΣ
ΚΩΣΤΑΣ ΛΑΔΑΣ


Άρθρο της εφημερίδας "ΑΘΗΝΑΪΚΗ"
του 1927 για την δίκη της δολοφονίας
του Χρήστου Λαδά

Ο Χρήστος Λαδάς (σε ορισμένες πηγές το όνομά του αναφέρεται Θόδωρος) ήταν τσαγκάρης, οργανωμένος στον αρχειομαρξισμό και στο συνδικαλιστικό κίνημα των υποδηματεργατών. Έζησε για λίγο στο Αγρίνιο και κυρίως δραστηριοποιήθηκε στην Αθήνα. Τον δολοφόνησαν οι σταλινικοί τον Δεκέμβριο του 1927 στην οδό Λυκούργου στην Αθήνα.  


Ο Κώστας Λαδάς, τσαγκάρης, ήταν ο ηγέτης του τοπικού σωματείου τσαγκαράδων και αντιπρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Αγρινίου. Συμμετείχε στο κίνημα στην Αθήνα, στη συνέχεια εξορίστηκε για τη δράση του και το 1929 ή 1930 επέστρεψε στο Αγρίνιο.
Κώστας Λαδάς

Τον Ιούνιο του 1944 συνελήφθη, τον μετέφεραν στο χωριό Ζελίχοβο (Αγία Παρασκευή), τον βασάνισαν φρικτά και τον εκτέλεσαν στις αρχές Ιουλίου, χωρίς να περάσει από ανταρτοδικείο.



ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΛΟΓΕΡΑΚΗΣ

Ο Κώστας Καλογεράκης
, μικρασιατικής καταγωγής, ήταν από τα ηγετικά στελέχη του σωματείου καπνεργατών και πρωτοπόρος στη μεγάλη απεργία του ’26. Μετά το πέρασμα της τοπικής οργάνωσης του ΚΚΕ στον αρχειομαρξισμό, με αφορμή τα γεγονότα της απεργίας, ο Καλογεράκης παρέμεινε στο κόμμα. Ωστόσο, στην πραγματικότητα, αυτός ήταν ήδη αρχειομαρξιστής και παρέμεινε στο ΚΚΕ για ένα διάστημα (έγινε μάλιστα και γραμματέας της τοπικής οργάνωσης) προκειμένου, πρώτον, να επηρεάζει τους εργάτες του κόμματος και δεύτερον, να ειδοποιεί τους αρχειομαρξιστές για τις ενέδρες, επιθέσεις και διάφορες προβοκάτσιες που το τοπικό ΚΚΕ σχεδίαζε εναντίον τους. Το 1932 εξορίστηκε για την πολιτική του δράση στην Ανάφη.
Συνελήφθη τον Ιούνιο του 1944 στη Βελάουστα (Πυργί) και εκτελέστηκε τον Ιούλιο 1944 στην Τατάρνα Ευρυτανίας.




ΝΙΚΟΣ ΞΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ
ΙΟΡΔΑΝΗΣ ΞΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΥΑΝΘΙΑ ΞΑΝΘΟΠΟΥΛΟΥ
ΚΑΤΙΝΑ ΞΑΝΘΟΠΟΥΛΟΥ


Ο Νίκος Ξανθόπουλος, καπνεργάτης, κι αυτός στρατολογημένος από το προσφυγικό στοιχείο του Αγρινίου, προσχώρησε στον αρχειομαρξισμό το 1927. Έγινε αμέσως στέλεχος. Λίγα χρόνια αργότερα εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, όπου παντρεύτηκε την Αθηνά Εμμανουηλίδου, αδερφή της Κατίνας Εμμανουηλίδου. Συνελήφθη πολλές φορές για την πρωτοπόρο δράση του στους καπνεργατικούς αγώνες, βασανίστηκε, καταδικάστηκε και εξορίστηκε. 
Μαζί με τον Γιάννη Καπετανάκη συνελήφθησαν και κακοποιήθηκαν άγρια σε απεργία στο Αγρίνιο το 1934. Οργανωμένοι στον αρχειομαρξισμό-τροτσκισμό ήταν και ο αδερφός του, Ιορδάνης, και οι αδερφές του, Ευανθία και Κατίνα (από τις πιο μαχητικές καπνεργάτριες), από τις οποίες η πρώτη παντρεύτηκε τον Πέτρο Αντρώνη, ηγετικό στέλεχος των αρχειομαρξιστών, και η δεύτερη τον Γιάννη Καπετανάκη. Επίσης, οι Ξανθόπουλοι έπαιξαν μεγάλο ρόλο στην προσχώρηση του προσφυγικού στοιχείου υπό την επιρροή του αρχειομαρξισμού, στο συνοικισμό του Αγίου Κων/νου και άλλες προσφυγογειτονιές του Αγρινίου.
Συνελήφθη τον Μάιο και κρατήθηκε στο Μπερίκο με τους Καπετανάκηδες. Εκτελέστηκε στο Ζελίχοβο τον Ιούλιο του 1944.



ΝΙΚΟΣ ΖΗΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ
ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΗΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ


Ο Νίκος Ζησιμόπουλος, από τους πρώτους στον τοπικό πυρήνα του Αρχείου, ήταν ο αδιαφιλονίκητος ηγέτης του σωματείου ξυλουργών και είχε πολύ μεγάλη δράση στις απεργίες και στο Εργατικό Κέντρο. Τον αδερφό του, Γιώργο Ζησιμόπουλο, τον στρατολόγησε ο Αναστασίου ήδη από το 1925, έγινε μέλος της διοίκησης και γραμματέας του σωματείου των ραφτεργατών, με εξίσου πλούσια δράση μέσα στο εργατικό κίνημα της πόλης. 
Ο Νίκος Ζησιμόπουλος εκτελέστηκε μόνο και μόνο επειδή ήταν αρχειομαρξιστής, τον Αύγουστο 1944 κοντά στην Κλεπά Ναυπακτίας.



ΝΙΚΟΣ ΠΑΓΩΝΗΣ 



Ο διανοούμενος του αρχειομαρξιστικού-τροτσκιστικού πυρήνα του Αγρινίου, σπούδαζε Ιατρική στην Αθήνα. Πηγαινοερχόταν στο Αγρίνιο και βοηθούσε στην ιδεολογική δουλειά, ενώ ήταν και ανταποκριτής της «Πάλης των Τάξεων». Συμμετείχε σε αντιστασιακές δραστηριότητες μαζί με τον σύντροφο και φίλο του Βασίλη Ράπτη. Τον Μάιο του 1944 οι σταλινικοί τον κάλεσαν να ανέβει στο βουνό και να αναλάβει διοικητής μονάδας, μια και είχε υπηρετήσει ως έφεδρος αξιωματικός στο στρατό. Μόλις ανέβηκε στο βουνό, τον συνέλαβαν αμέσως, τον «ανέκριναν» και τον εκτέλεσαν στο Ζελίχοβο τον Ιούλιο του 1944.



ΒΑΣΙΛΗΣ ΡΑΠΤΗΣ

Στρατολογημένος στην οργάνωση από μαθητής, είχε σημαντική δράση σε διάφορους τομείς. Εντάχθηκε στον ΕΛΑΣ και έφτασε να γίνει τοπικός πολιτικός καθοδηγητής και στρατολόγος ανταρτών. Όταν προσπάθησε να μάθει για τις εκτελέσεις των συντρόφων του, τον συνέλαβαν και τον μετέφεραν στη Μακρυνεία. Εκτελέστηκε τον Αύγουστο του 1944.


ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΡΜΟΓΕΝΗΣ

Συνδικαλιστής καπνεργάτης, μέλος της διοίκησης του σωματείου. Δεν είναι γνωστές λεπτομέρειες για την εκτέλεσή του.



ΘΩΜΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ

Συνδικαλιστής καπνεργάτης, εξορίστηκε στην Ανάφη επί Μεταξά. Δεν υπάρχουν πολλά στοιχεία για το πότε και πού ακριβώς θανατώθηκε.



ΝΙΚΟΣ ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ

Συνδικαλιστής καπνεργάτης, από τους καλύτερους ρήτορες εργατικών αγώνων.
Γεννήθηκε το 1910 στο Αγρίνιο , στον προσφυγικό συνοικισμό. Ανέπτυξε δυναμική και έντονη συνδικαλιστική δραστηριότητα στο χώρο του κινήματος των καπνεργατών του Αγρινίου. Εντάχθηκε στους Αρχειομαρξιστές και λόγω της ρητορικής του δεινότητας οι χωροφύλακες τον έθεταν κάθε πρωτομαγιά σε περιορισμό στο τμήμα , για να μην ξεσηκώνει το λαό. Στην διάρκεια της κατοχής δεν έμεινε αδρανής. Συμμετείχε στις δραστηριότητες του ΕΑΜ και το 1943 εντάχθηκε στον ΕΛΑΣ. Ένα χρόνο μετά την ένταξή του στον ΕΛΑΣ τον δολοφόνησαν οι σταλινικοί, στο χωριό Ζελίχοβο (Αγία Παρασκευή), τον Ιούλιο του 1944.



ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΓΕΙΡΑΣ

Καπνεργάτης, που είχε φυλακιστεί για τη συνδικαλιστική του δράση. Δολοφονήθηκε το καλοκαίρι του 1944, χωρίς να είναι γνωστά περισσότερα στοιχεία.



ΚΩΣΤΑΣ ΜΠΑΙΡΑΚΤΑΡΗΣ

Αγρονόμος. Τη δολοφονία του (όπως και των υπολοίπων βέβαια) αναφέρει ο αντιστασιακός, συγγραφέας, πρώτος δήμαρχος Αγρινίου μετά την Κατοχή και μετέπειτα βουλευτής της ΕΔΑ Θανάσης Κακογιάννης.



ΑΛΕΚΟΣ ΝΤΟΥΒΑΣ

Μέλος του ΚΚΕ.  Εκτελέστηκε γιατί είχε διαμαρτυρηθεί για τις δολοφονίες των αρχειομαρξιστών-τροτσκιστών, με τους οποίους διατηρούσε συναγωνιστικές σχέσεις.


ΑΛΛΟΙ ΑΡΧΕΙΟΜΑΡΞΙΣΤΕΣ του ΑΓΡΙΝΙΟΥ
Από τα Αρχεία του Τρότσκι για την Ελλάδα γνωρίζουμε ότι στο Αγρίνιο το Γενάρη του 1933 δρούσαν γύρω στους 130 Αρχειομαρξιστές.


Ευπατρίδης,
Σωφρονίου,
Διαμαντογιάννης,
Μαρογγιαννόπουλος,
Γιοβάνης,
Θ. Τσικούρας,
Βάγιας,
Σπάρταλης,
Ν. Αλεξιάδης,
Α. Ανδρεάδης,
Τσάμης,
Αντ. Σταμπέλος,
Βεργίδης,
Στέλιος Ανδρεάδης,
Χρ. Καλύβας,
Στ. Γιδαρόπουλος,
Κ. Τουρκοβασίλης,
Αρμογένης,
Κανέλλος,
Ζησιμόπουλος,
Σάφαρης,
Ι. Τσίρηκας,
Καραλής,
Κανελλίδης,
Μ. Γεωργιάδης,
Δ. Μυλωνάς,
Φιλιππίδης,
Σταματιάδης,
Ευγ. Σταματιάδου,
Κ. Ξανθοπούλου,
Τομαρίδης,
Κ. Κοσμάς



ΠΗΓΕΣ:
  •  Θ. Κακογιάννης- "Μνήμες και σελίδες της εθνικής αντίστασης" εκδόσεις Κωσταράκη
  • Γιάννης Καρύτσας- "Ο σφαγιασμός των Αρχειομαρξιστών της περιοχής Αγρινίου από τον Ελληνικό Σταλινισμό" εκδόσεις Άρδην
  • Κώστας Παλούκης- "Μια άλλη οπτική στο καπνεργατικό ζήτημα: οι θέσεις της αρχειομαρξιστικής καπνεργατικής παράταξης στα 1933"
  • Κώστας Παλούκης- "Η λογική της ενδοαριστερής βίας: ΚΚΕ κατά τροτσκιστών και αρχειομαρξιστών"
  • Κώστας Παλούκης- "Η οργάνωση Αρχείον του Μαρξισμού (1919-1934), κοινωνικοί αγώνες, πολιτική οργάνωση, ιδεολογία και πολιτισμικές πρακτικές στα εργατικά στρώματα της μεσοπολεμικής Ελλάδας"
  • Αρχειομαρξιστικές Μνήμες 





Τρίτη, 7 Μαΐου 2019

Αυτοδιοικητικές Εκλογές...



....στο Αγρίνιο

Στις 31 Μαρτίου του 1866 διενεργούνται οι πρώτες Δημοτικές εκλογές στο Αγρίνιο. Μέχρι τότε οι Δήμαρχοι ήταν διορισμένοι.
Διαβάστε για όλες τις εκλογές και τους Δημάρχους στο παρακάτω:







Από τον  τοπικό τύπο για τις Δημοτικές εκλογές

Εκλογές 1902

....ομοβροντίαι παντοίων όπλων ριπτόμεναι παρ' ανδρών, γερόντων, παίδων και τινων κυριών ακόμη επέφερον τελείαν αναρχίαν. Υπόστεγα οικιών και καταστημάτων καταθρυμματίσθησαν.....

...Πρώτος επιτυχών έρχεται ο κ.Σκαλτσοδήμος, Δεληγιαννικός και δεύτερος ο κ. Δημ. Κατσάνος, Θεοτοκικός .........



Εκλογές Φεβρουάριος 1934




....................................................................................



.......................................................................................











Divider Graphics
~Αγρίνιο...Γλυκές Μνήμες~

Πέμπτη, 25 Απριλίου 2019

Οι Δυνάμεις Κατοχής....

...στο Αγρίνιο





Νύχτα της 21ης προς 22ας Απριλίου του 1941.

Τα πρώτα τμήματα των Γερμανών ανιχνευτών μπαίνουν στο Αγρίνιο. Το πρωί της 22ας Απριλίου μπαίνουν και τα μηχανοκίνητα τμήματα της Γερμανικής Μεραρχίας Leibstandarte , με επικεφαλής τον Διοικητή Μέραρχο Ντίτριχ, της προσωπικής φρουράς του Χίτλερ.


Μία ομάδα Αγρινιωτών τους επιφυλάσσει θερμή υποδοχή με ανθοδέσμες, σε αντίθεση με τις επίσημες τοπικές αρχές που απέχουν και δεν συμμετέχουν στην υποδοχή. Δήμαρχος τότε του Αγρινίου, ο Δημήτριος Βότσης.

Οι Γερμανοί ζητούν να παρουσιαστούν ενώπιόν τους ο Δήμαρχος και οι επικεφαλής της Χωροφυλακής. Θέτουν την Χωροφυλακή υπό τις διαταγές τους και απαιτούν την παρουσίαση του Δημάρχου με την απειλή ότι εάν δεν εμφανιστεί θα διορίσουν ως Δήμαρχο έναν λοχία των ES-ES.

17 Μαΐου του 1941 μπαίνει στο Αγρίνιο η Ιταλική Μεραρχία ΚΑΖΑΛΕ με Μέραρχο Διοικητή, αρχικά τον Κάρολο Ντελόζο, ο οποίος αργότερα αντικαταστάθηκε από τον Μάριο Ματζάνι.

Δικαστικός Επίτροπος της Μεραρχίας ο Μάριο Σολάνα ο οποίος αργότερα παντρεύτηκε την Αγρινιώτισσα Ανδρικοπούλου.
Στις 8 Σεπτεμβρίου του 1943 οι Ιταλοί παραδίνουν την στρατιωτική Διοίκηση στους Γερμανούς. Ανώτερος Διοικητής των Γερμανικών δυνάμεων ήταν ο Ντόλμαν. Οι Γερμανικές δυνάμεις ανήκαν στην Μεραρχία «Εντελβάις» (Άνθος του Βορρά), με επικεφαλής τον Διοικητή Μέραρχο Φον Βάιτς. Διοικητής Φρούραρχος Αγρινίου, ο Μπάουμαν.



Στρατωνισμός των δυνάμεων κατοχής 
και επιταγμένα κτίρια στο Αγρίνιο




Γερμανικό Φρουραρχείο


Οικία Σκαλίγκου

Εγκαταστάθηκε στο ανώγειο τμήμα της οικίας Σκαλίγκου, στην Πλατεία Μπέλλου. Διοικητής: Υπολοχαγός Φόλκμαν. Στο ισόγειο του ίδιου κτιρίου εγκαταστάθηκε ο φρουρός και συνεργάτης του Φρούραρχου Γιόχαν Τέλμαν, ενώ ο ίδιος έμενε στο ανώγειο σπίτι του ζαχαροπλάστη Πολέμαρχου Ζήνα επί της Παπαστράτου και Δημοτσελίου.
Ο Φρούραρχος Μπάουμαν έμενε αρχικά στο σπίτι των Σωχωριταίων, επί της οδού Μπαϊμπά και αργότερα στο σπίτι του Λάμπρου Παπαβασιλείου επί της Παπαστράτου.



Ξενοδοχείο "Ακροπόλ"
Γκεστάπο
Στεγάζονταν στο ξενοδοχείο «Ακροπόλ», στην Πλατεία Μπέλλου, με διοικητή τον λοχαγό Όλλενχάουερ.
Παράρτημα της Γκεστάπο, στεγάζονταν στο σπίτι του Ηλία Λέκκα, στην οδό Σκίπη.





Γερμανική Γενική Στρατιωτική Διοίκηση Στερεάς
Στεγάζονταν στο σπίτι του Μεγαπάνου, απέναντι από την Εθνική Τράπεζα, με διοικητή τον συνταγματάρχη Όττο.


Κομμαντατούρ
Στεγάζονταν στο σπίτι του Ματσούκα, στον σιδηροδρομικό σταθμό, με φρούραρχο τον συνταγματάρχη Τόρμαν (κατ’ άλλους Τέλμαν).


Οικία Ματσούκα. 

Λέσχη Γερμανών στρατιωτών
Ήταν στο ακίνητο των αδελφών Κοντογιώργου, στην Πλατεία Μπέλλου.


Λέσχη αξιωματικών Γερμανών
Ήταν στο καφενείο "Παλλάδιο", στην Πλατεία Μπέλλου.



Γερμανικές και Ιταλικές αποθήκες φαρμάκων

Ιταλική Καραμπινιερία
Οι αποθήκες φαρμάκων στεγάστηκαν στο σπίτι του Αριστείδη Σχισμένου, επί των οδών Μπαϊμπά και Κακαβιά.
Στο ίδιο κτίριο στεγαζόταν η Ιταλική αστυνομία-Καραμπινιερία. Το Α΄Αστυνομικό Τμήμα της Καραμπινιερίας στεγάστηκε στο σπίτι του Μιχαήλ Μανιάτη, επί των οδών Ηλία Ηλιού και 39ου Συντάγματος. Στο ίδιο κτίριο ήταν και το σπίτι του Ιταλού Λοχαγού Καραμπινιερίας, Βίτα. Το Β’  Αστυνομικό τμήμα της Καραμπινιερίας στεγάστηκε επί της οδού Χ. Τρικούπη στην οικία Ρήγα.


Οικία Ρήγα, 1943



Ιταλικό Φρουραρχείο
Στεγάστηκε στο σπίτι του Χρήστου Αθανασόπουλου, πράκτορα εφημερίδων, επί των οδών Αναστασιάδη και Δαγκλή.

Ιταλοί στρατιώτες στο Αγρίνιο.
Η φωτογραφία είναι της Μαρίας Rixinger



Ιταλικό Στρατοδικείο
Είχε την έδρα του στο Β΄Δημοτικό Σχολείο και στον Α' Παιδικό Σταθμό.


Αναρρωτήριο-Νοσοκομείο Γερμανών
Στεγάστηκε στον πρώτο όροφο του Παπαστρατείου Γυμνασίου


Παπαστράτεια Εκπαιδευτήρια κατά την
περίοδο της κατοχής


Αναρρωτήριο-Νοσοκομείο Ιταλών
Στεγάστηκε στον πρώτο όροφο του διπλανού 5ου Δημοτικού Σχολείου

Μαγειρεία Γερμανών και Ιταλών
Στεγάστηκαν στο υπόστεγο των Παπαστρατείων Εκπαιδευτηρίων. Επίσης υπήρχαν και μαγειρεία στην πλατεία Καραπανέικα, στην αποθήκη του Χρήστου Κομπορόζου.


Γραφεία ES-ES

Οικία Γιάννη Χαραλαμπίδη.
Το άντρο των ES-ES
Είχαν την έδρα τους επί της Δεληγιώργη 13 στο ιατρείο του Σκιαδά. Επίσης υπήρχε παράρτημά τους στην οικία του Γιάννη  Χαραλαμπίδη. Διοικητής ο Μίλερ Μπάουμαν. Ο Μίλερ Μπάουμαν έμενε κοντά στις φυλακές της Αγίας Τριάδος.


Γερμανικές αποθήκες πυρομαχικών
Στεγάζονταν σε λιοστάσια στον Άγιο Ιωάννη τον Ρηγανά.

Τάγματα Ασφαλείας
Όταν μπήκαν στο Αγρίνιο στρατωνίστηκαν στις καπναποθήκες Αβραμίκου και Παναγόπουλου. 
Το Διοικητήριο Ταγμάτων Ασφαλείας με τον διοικητή των Ταγμάτων, Γεώργιο Τολιόπουλο, τον υποδιοικητή Αριστείδη Αρσένη και 11 ταγματάρχες, εγκαταστάθηκαν στην οικία Κουμουνδούρου επί της οδού Μακρή 15.
Στην οικία του γιατρού Πιτιά επί της οδού Βλαχοπούλου στεγάστηκε το τμήμα μεταγωγών των Ταγμάτων Ασφαλείας.

Φυλακές
Βρισκόταν στην Αγία Τριάδα.
Τα υπόγεια των καπναποθηκών Παναγόπουλου χρησιμοποιήθηκαν σαν φυλακές ανδρών και το σπίτι του Γεωργίου Μπαζώνη απέναντι από τις καπναποθήκες Παναγόπουλου επί της οδού Γρίβα 23 χρησιμοποιήθηκαν σαν φυλακές γυναικών.

Άλλα επιταγμένα κτίρια 

Πολλά σπίτια στο Αγρίνιο επιτάχθηκαν και στεγάστηκαν υπηρεσίες των δυνάμεων κατοχής καθώς και  Γερμανοί και Ιταλοί αξιωματούχοι. 
Μερικά από αυτά ήταν το σπίτι του γιατρού Σκαλτσά επί της Παπαστράτου. Εκεί έμενε ο μηχανικός Μάριο Ανιόλι. Σ' αυτόν είχαν αναθέσει οι Ιταλοί την επέκταση της υπάρχουσας σιδηροδρομικής γραμμής έως την Αλβανία. Βοηθός του Μάριο Ανιόλι ήταν ο Ρώσος Ιβάνωφ ο οποίος έμενε στην οδό Παναγοπούλου 14 στην οικία Παπαλένη. Στο ίδιο κτίριο στεγάζονταν το    γραφείο και το μηχανουργείο για την επέκταση της σιδηροδρομικής γραμμής.
Απέναντι από το σπίτι του Πολέμαρχου Ζήνα επί της Παπαστράτου έμενε ο Ανώτερος Διοικητής των γερμανικών δυνάμεων Φον Βάις.
Στο σπίτι του Δημητρίου Τσακανίκα (πρώην Δημάρχου) επί της Χαριλάου Τρικούπη έμεναν Γερμανοί αξιωματούχοι.
Στο σπίτι του αλευρέμπορα Χρήστου Παπανδρέου επί της Μπαϊμπά έμενε ο αξιωματικός της Γκεστάπο, Μίλερ.
Σε σπίτι στην πλατεία Καραπανέικα έμεναν ο Συνταγματάρχης Κέζερλιγκ, ο Ταγματάρχης Μπούσμαν και ο Λοχαγός Ρίχτερ. 
Σε σπίτι επί της οδού Κακαβιά 20 στεγάζονταν τα γραφεία της Διοικητικής Μέριμνας.
Η μουσική μπάντα των Ιταλών στεγάστηκε σε κτίριο επί της οδού Δ. Σταΐκου 14.
Οι κλίβανοι της Μεραρχίας Καζάλε στεγάστηκαν σε κτίριο επί της οδού Βότση 15.
  
Επιταγμένα ακίνητα ήταν επίσης οι αποθήκες Χαριλάου Φαρμάκη, Αβραμίκου, Παπαστράτου, Παναγοπούλου, Παπαπέτρου, Κόκκαλη.



ΠΗΓΗ: "Το Αγρίνιο" του Κώστα Μαραγιάννη
Share
Divider Graphics
~Αγρίνιο...Γλυκές Μνήμες~

Κυριακή, 7 Απριλίου 2019

Χαλκούνια



ΕΘΙΜΟ ΧΑΛΚΟΥΝΙΩΝ

Την Μεγάλη Παρασκευή, κατά την περιφορά των επιταφίων, υπάρχει η συνήθεια να καίγονται χαλκούνια, χάρτινοι κύλινδροι γεμισμένοι με μπαρούτη.
Υπάρχουν πολλές εκδοχές για την προέλευση αυτού του εθίμου που έχει τις ρίζες του στον καιρό της Τουρκοκρατίας.


Μία εκδοχή λέει ότι κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας στο Βραχώρι υπήρχε μία μεγάλη κοινότητα από διακόσιες Εβραϊκές οικογένειες. Η κοινότητα αυτή βρισκόταν σε συνεχή έχθρα με τους ορθόδοξους Χριστιανούς Βραχωρίτες. Παρά την δουλεία, οι Έλληνες μπορούσαν να τελούν τα θρησκευτικά τους καθήκοντα ύστερα από ειδικές παραχωρήσεις με την επέμβαση των Χριστιανικών Δυνάμεων. Έτσι μπορούσαν να περιφέρουν και τους Επιταφίους τους την Μεγάλη Παρασκευή. Τότε οι Εβραίοι θέλοντας να εκθέσουν τους Χριστιανούς απέναντι στους κατακτητές, έμπαιναν στην πομπή της περιφοράς και δημιουργούσαν επεισόδια. Κατά την περιφορά πετροβολούσαν τα τουρκικά αρχοντόσπιτα, έβριζαν τους Τούρκους και τις τουρκικές αρχές. Εκ των υστέρων υποστήριζαν ότι οι θρησκευτικές αυτές συγκεντρώσεις θα μπορούσαν να μετατραπούν σε επανάσταση.
Τότε οι Έλληνες αναγκάστηκαν να πάρουν τα μέτρα τους, ζητώντας από τους Τούρκους να τους επιτραπεί η χρήση των χαλκουνιών για να κάνουν μία ζώνη ασφαλείας γύρω από την πομπή της περιφοράς των επιταφίων.

Άλλη εκδοχή λέει ότι η χρήση των χαλκουνιών ήταν ένας ευρηματικός τρόπος των Βραχωριτών για να δοκιμαστεί η ποιότητα της μπαρούτης, πριν χρησιμοποιηθεί για τις μάχες εναντίον των Τούρκων κατακτητών.
Μία τρίτη εκδοχή λέει ότι το έθιμο επεκράτησε από την περίοδο των πρώτων μεταπελευθερωτικών χρόνων και ήταν μία μορφή συγκρούσεων μεταξύ των Σουλιωτών που κατοικούσαν στην δυτική πλευρά της πόλης και των Βραχωριτών που κατοικούσαν στην ανατολική πλευρά της πόλης με διαχωριστική γραμμή το ρέμα που διέσχιζε το κέντρο της πόλης.
Υπάρχει βέβαια και η εκδοχή ότι είναι μία αναπαράσταση της εικόνας που μας περιγράφει ο Ευαγγελιστής την στιγμή που ξεψυχούσε ο Ιησούς. «…και ιδού το καταπέτασμα του ναού εσχίσθη εις τα δύο από άνωθεν έως κάτω, και η γη εσίσθη και αι πέτραι εσχίσθησαν. Και τα μνημεία ηνεώχθησαν και πολλά σώματα των κεκοιμημένων αγίων ηγέρθησαν…»

Το έθιμο έχει καταργηθεί αρκετές φορές στο παρελθόν λόγω των ατυχημάτων που πολλές φορές συνέβαιναν. Υπήρχαν, δε,συλλήψεις και φυλακίσεις χαλκουνάδων. Αναφέρεται ότι στις φυλακές Μεσολογγίου έχουν βρεθεί σημειώματα στους τοίχους των κελιών με αναφορές φυλακισμένων στην ποινή τους λόγω ρίψης χαλκουνιών. Παρ’ όλα αυτά το έθιμο αναβίωνε κατά περιόδους και πλέον είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά έθιμα της πόλης.


 Ολόκληρες οικογένειες μήνες πριν την Μεγάλη Παρασκευή  αρχίζουν την ετοιμασία των χαλκουνιών. Οι Γιωτοπουλαίοι, Παπαλένηδες, Ζυματουραίοι, Ζαβραίοι και άλλοι κράτησαν το έθιμο ζωντανό και αργότερα ο Πολίτης, Πετσώρης, Κούκας, Τσιρώνης, Ζανάκος, Καζαντζής, Λιακατάς και πολλοί άλλοι.


   Φέτος, η «ΔΡΩ-Κίνηση Πολιτών για την Αιτ/νία» (https://drw.gr/ )*** αποφάσισε να καταθέσει  Δήλωση Πρόθεσης Υποβολής Δελτίου Στοιχείου Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς  για ένταξη του αγρινιώτικου εθίμου των χαλκουνιών στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς και τελικά εγκρίθηκε η υποβολή του φακέλου της.
 Αυτή η επιτυχία προέκυψε γιατί τα Χαλκούνια πληρούν, σε αδρές γραμμές, τις κύριες προδιαγραφές που ορίζει η Σύμβαση για τη Διαφύλαξη της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς (UNESCO, 2003). Με τον όρο άυλη πολιτιστική κληρονομιά εννοούμε τις πολιτισμικές εκφάνσεις που δεν έχουν απτή, υλική διάσταση, άρα τον πολιτισμό των απλών ανθρώπων, τον πολιτισμό της καθημερινότητας: εθιμικές επιτελέσεις, γνώσεις, πρακτικές, παραδόσεις που συχνά είναι πολύ βαθιά ριζωμένες στον χρόνο, καθορίζοντας όμως ακόμα και σήμερα τη συλλογική μας μνήμη και ταυτότητα, την ατομική και συλλογική μας αυτογνωσία.
Τελικός στόχος της ΔΡΩ είναι η εγγραφή του εθίμου των χαλκουνιών στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας, πράγμα που προϋποθέτει την πρόκριση του φακέλου στο Β΄ και Γ΄ Στάδιο των Διαδικασιών Εγγραφής Στοιχείων.
Στο Β΄ Στάδιο ερχόμαστε σε επαφή με τους επιτελεστικούς φορείς, δηλαδή με τα άτομα που διατήρησαν και μεταφέρουν στους νεότερους στην πρακτική του εθίμου, καθώς και τους θεσμικούς φορείς της κοινότητας, όπως ο Δήμος, το Πανεπιστήμιο, σύλλογοι και συλλογικότητες. Απώτερος στόχος της δημόσιας διαβούλευσης είναι η προαγωγή του διαλόγου και της συνεργασίας μεταξύ κοινοτήτων φορέων άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς, εξειδικευμένων επιστημόνων και διοίκησης.
Έτσι θα προκύψει το δελτίο και το λοιπό συνοδευτικό τεκμηριωτικό υλικό που αποστέλλονται στα μέλη της Εθνικής Επιστημονικής Επιτροπής για την εφαρμογή της Σύμβασης. Η Υποβολή Δελτίου Στοιχείου ΑΠΚ προς επεξεργασία υπάγονται στο  Γ΄ Στάδιο το οποίο είναι το τελικό και το στοιχείο είτε εγγράφεται με Υπουργική Απόφαση στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας είτε η εγγραφή του, με τη μορφή που υποβλήθηκε το συγκεκριμένο Δελτίο, απορρίπτεται. Ελπίζουμε ότι όλα θα πάνε καλά.



***   Η ΔΡΩ-Κίνηση Πολιτών για την Αιτ/νία (https://drw.gr/ ) είναι μια κίνηση, για τη στήριξη και τη δυναμική προώθηση κάθε ουσιωδώς αναπτυξιακής πρότασης που θα βασίζεται στο ιστορικό, πολιτιστικό και φυσικό κεφάλαιο του Νομού μας. Από τους βασικούς της  σκοπούς είναι να ωθήσει την κοινότητα να γνωρίσει την ιστορία και τις προοπτικές, να αναγνωρίσει τις δυνατότητες της και να προχωρήσει στην συγκρότηση συλλογικής ταυτότητας.



Ο Δήμαρχος Γ. Παπαϊωάννου και ο δημοσιογράφος Γρηγόρης Σταυρόπουλος
Πυροδοτώντας το έθιμο
1960

 
   

Τετάρτη, 7 Νοεμβρίου 2018

Φράγμα Κρεμαστών




Ένα εκπληκτικό ντοκιμαντέρ του 1964, που παρουσιάζει, με ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες, όσο και εντυπωσιακές λήψεις, όλα τα στάδια κατασκευής της σήραγγας και τις διαδικασίες εκτροπής του ποταμού από εργοτάξια της ΔΕΗ, προκειμένου να κατασκευαστεί η τεχνητή λίμνη Κρεμαστών και ο υδροηλεκτρικός σταθμός.
Το ανήρτησε ο φίλος, Κυριάκος Γκλεζάκος.





Share
Divider Graphics
~Αγρίνιο...Γλυκές Μνήμες~

Τετάρτη, 24 Οκτωβρίου 2018

Άγιος Δημήτριος Αγρινίου



Η εκκλησία του Αγίου Δημητρίου είναι ο πρώτος ενοριακός ναός στο Βραχώρι.
Από το 1664, όταν κάποιος έμπαινε στην πόλη, από την νότια πύλη, στα δεξιά του συναντούσε τον πετρόκτιστο Ναό των Ρωμιών, τον Άγιο Δημήτριο.



Δίπλα από το Ναό, μπορούσε κάποιος να ξαποστάσει στον ίσκιο του θεόρατου πλάτανου που βρισκόταν μεταξύ του Αγίου Δημητρίου και του κοιμητηρίου των Ρωμιών. 
Από το χτίσιμο του νέου Ναού

Κάτω από τις ρίζες του πλάτανου κυλούσε γάργαρο νερό που κατέληγε σε φημισμένο πηγάδι. Στις ρίζες του όμως  χύθηκε άφθονο αίμα μαρτύρων και ηρώων, γιατί ήταν τόπος εκτέλεσης.


Από το χτίσιμο του νέου Ναού
Αρχείο Μέλπως Ιωσηφίδου

Κατά την επανάσταση του Αλέξη Ορλόφ, το 1770,  οι Τούρκοι εκτέλεσαν εκεί τον Αντώνη Παπαντώνη από τον Μαχαλά (Φυτείες), τον Γεώργιο Φαταούλα και τον Αναστάση Παπασταμάτη (Φυτείες), τον Πάνο Μαυρομάτη και τον Γεωργάκη Μαυρομάτη,  προύχοντες της Κατούνας.

Από το χτίσιμο του νέου Ναού

Το 1786 εκτελέστηκαν με απαγχονισμό και τρεις Πελοποννήσιοι έμποροι, οι νεομάρτυρες Θεόδωρος, Λάμπρος και Άγνωστος.

Ο παλιός ναός με κάποιες αλλαγές και προσθήκες έφτασε μέχρι το 1952. Εκείνη τη χρονιά θεμελιώθηκε και ο νέος Ναός, που εγκαινιάστηκε το 1973.

Από το χτίσιμο του νέου Ναού

 Ο Ναός γιορτάζει τον Άγιό του κάθε χρόνο στις 26 Οκτωβρίου.
Παρεκκλήσι του Αγίου Δημητρίου είναι ο Ναός της Ευαγγελιστρίας που βρίσκεται στην οδό Παπαϊωάννου.




~~~~~~~~~~~~~~~

Δίπλα στον Ναό του Αγίου Δημητρίου, υπάρχει ένας ναΐσκος, ένα μικρό παρεκκλήσι. Σε εκείνο το σημείο βρέθηκαν τα λείψανα του Αγίου Νεομάρτυρα Ιωάννη του εκ Κονίτσης και εν Βραχωρίω μαρτυρήσαντος.


Ο Άγιος Ιωάννης εκ Κονίτσης μαρτύρησε το 1814 και τα Ιερά λειψανά του βρέθηκαν το 1974. Η μνήμη του γιορτάζεται στις 23 Σεπτεμβρίου.

Διαβάστε τον βίο του Νεομάρτυρα.
Άγιος Νεομάρτυς Ιωάννης του εκ Κονίτσης και εν Βραχωρίω μαρτυρήσαντος





Share
Divider Graphics
~Αγρίνιο...Γλυκές Μνήμες~